NASA, Artemis ay iniş planlarını Starship ve Blue Moon için güncelledi

NASA, Cuma günü düzenlediği uzun basın toplantısında Artemis Programı kapsamında astronotları en erken 2028'de Ay yüzeyine nasıl geri döndüreceğini ayrıntılı biçimde anlattı. Ajans, SpaceX ve Blue Origin iniş araçlarına ilişkin mimaride önemli değişiklikler yapıldığını da kabul etti.

Yeni planda Dünya yakınında hem Blue Moon hem Starship ile kenetlenmeyi denemeyi amaçlayan Artemis III'ün 2027 "yazında" fırlatılması bekleniyor. Ay yüzeyine gerçek inişi içeren Artemis IV ise hâlâ 2028 için hedefleniyor. NASA Yöneticisi Jared Isaacman, "Şu anda ilerlediğimiz yol ulaşılabilir bir yol. Yetkiye, kaynaklara ve paydaşlarımızın desteğine sahibiz" dedi.

Starship ve Blue Moon

SpaceX için revize planda Starship ay iniş aracı alçak Dünya yörüngesinde yakıt ikmali yapacak, ardından yüksek Dünya yörüngesinde Orion ile kenetlenecek. Mürettebat Ay'a Orion ile gidecek ve dört astronottan ikisi iniş için Starship'e geçecek. Lunar Gateway'in bu yıl iptal edilmesi, SpaceX'in kaldırılmasını istediği, Ay çevresindeki neredeyse doğrusal halo yörüngesinde kenetlenme zorunluluğunu ortadan kaldırdı.

Gereken yakıt ikmali fırlatması sayısı belirsizliğini koruyor. NASA Güvenlik Paneli sayının "yaklaşık 22" olduğunu bildirdi; Elon Musk ise gerçek sayının altı ile sekiz arasında olacağını söyledi. NASA, Starship'in taşıma kapasitesi, itici gazların yörüngede buharlaşması ve aktarım verimliliğindeki belirsizlikler nedeniyle kesin rakam vermedi. Isaacman, Musk'ın tahmininin mümkün olduğunu ancak Starship'in "nihai potansiyel son hali" anlamına geldiğini belirtti.

Blue Origin ise araçlar arası yakıt ikmali gerektirmeyen, dört New Glenn fırlatmasına dayanan bir plana geçti. Blue Moon Mark 1'den esinlenen üç transfer kademesi alçak Dünya yörüngesine çıkacak, ardından Blue Moon Mark 2 onlara katılıp Ay'a gidecek. NASA'nın şemasında Orion, yüzeyden yaklaşık 8.500 km yüksekte eliptik bir Ay yörüngesinde iniş aracıyla kenetleniyor.

Orion için çözüm

NASA ayrıca birkaç yüz kilometre yükseklikteki alçak Ay yörüngesinde kenetlenme seçeneği üzerinde çalışıyor. Artemis Programı yöneticisi Jeremy Parsons'a göre bu, Blue Moon'un ihtiyaç duyduğu itici gazı belirgin biçimde azaltacak ve yüzeyden daha hızlı ayrılma imkânı sağlayacak. Bunun için NASA, United Launch Alliance ile "uzatılmış" bir Centaur V üst kademesi geliştiriyor; bu kademe, Space Launch System ana kademesiyle birlikte Orion'u alçak Ay yörüngesine ulaştıracak.

Orion'un Servis Modülü, alçak Ay yörüngesine gidip Pasifik'e inişle dönmek için gereken delta-V'ye sahip değildi. Isaacman, "Orion'u alçak Ay yörüngesine ulaştırmak, çok uzun süre ele alınmamış tahrik ve entegrasyon sorunlarını çözmek demek" dedi.