TOI-2535 b: planeta wielkości Jowisza przestała przechodzić przed gwiazdą

Przede wszystkim jednak jej ścieżka przesuwała się ku krawędzi gwiazdy. Tranzyty trwały coraz krócej i zasłaniały coraz mniej światła. Między 2025 rokiem a marcem 2026 zniknęły całkowicie. Według autorów badania to pierwszy raz, gdy astronomowie bezpośrednio zaobserwowali, jak potwierdzona planeta wokół pojedynczej gwiazdy przestaje tranzytować w tak krótkim czasie. Odległość między środkiem gwiazdy a torem planety zmieniała się w tempie około 0,16 na rok, najszybciej, jak kiedykolwiek zmierzono w takim układzie.

Dlaczego TOI-2535 b przestała tranzytować?

Zespół użył spektrografu NEID na teleskopie WIYN w Narodowym Obserwatorium Kitt Peak w Arizonie. Wyniki wskazują, że TOI-2535 b ma towarzyszkę o masie co najmniej zbliżonej do Saturna. Ta niewidoczna planeta jest nachylona o co najmniej 5 stopni względem orbity TOI-2535 b. Ponieważ obie krążą blisko siebie, grawitacja sąsiadki stale szarpie orbitę TOI-2535 b, a ta chwieje się jak bączek tuż przed upadkiem. Zjawisko to nazywa się precesją węzłów orbity.

Erik Petigura, współautor badania, tłumaczy to na przykładzie Księżyca. Gdyby jego orbita leżała dokładnie w płaszczyźnie orbity Ziemi, zaćmienie Słońca zdarzałoby się co miesiąc. Ponieważ jest nachylona, zaćmienia są rzadkie. W układzie TOI-2535 oddziaływanie planet zmienia to nachylenie w skali zaledwie kilkudziesięciu lat.

Czy to pierwszy taki przypadek?

Nie do końca. Kepler-413b przestał tranzytować na 800 dni, ale to planeta okołodwugwiazdowa, a jej orbitę zaburzały gwiazdy. Orbita TOI-1518b również precesuje i za kilkadziesiąt lat planeta może przestać tranzytować, lecz tam winne jest spłaszczenie własnej gwiazdy.

W TOI-2535 zakłócenie powoduje wyłącznie inna gigantyczna planeta. To rzadkość: układ z dwoma gazowymi olbrzymami na bardzo krótkich orbitach.