Nāpōwawāʻenakaulua: Webb znalazł najstarszą parę kwazarów

Dlaczego ta para kwazarów „nie powinna istnieć”?

Kwazar powstaje, gdy supermasywna czarna dziura w centrum galaktyki jest otoczona spłaszczonym dyskiem gazu i pyłu. Tarcie rozgrzewa dysk, który świeci często jaśniej niż wszystkie gwiazdy galaktyki razem wzięte.

Problem w tym, że według obecnych modeli czarne dziury potrzebują co najmniej miliarda lat, by przez pochłanianie materii i zlewanie się urosnąć do milionów czy miliardów mas Słońca. Tymczasem Webb od 2022 roku regularnie znajduje takie obiekty już 400 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Nāpōwawāʻenakaulua to dopiero trzecia para kwazarów z Kosmicznego Świtu.

„Nie ma zadowalającego wyjaśnienia teoretycznego, jak powstał choćby jeden taki gigantyczny kwazar tak wcześnie, nie mówiąc o dwóch” – powiedziała Silvia Onorato z NOIRLab, szefowa zespołu badawczego.

Jak odkryto Nāpōwawāʻenakaulua?

Para wyszła w danych z przeglądu Aether, który robi spis obiektów wczesnego Wszechświata. Z użyciem spektrografu NIRSpec odkryto w nim 200 kwazarów, niewiele mniej niż połowę wszystkich znanych z tej epoki. Przeglądając dane, zespół zauważył, że kwazar J1602+4228A ma towarzysza, J1602+4228B.

Rozdzielenie ich z Ziemi powinno być prawie niemożliwe. Udało się dzięki teleskopowi Gemini North na Maunakea na Hawajach, przy idealnym czasie obserwacji i pogodzie.

Na razie zagadka pozostaje nierozwiązana. Onorato nazywa to miejsce „laboratorium”, w którym można badać, jak pierwsze masywne galaktyki i ich czarne dziury zbliżały się do siebie. Wyniki ukazały się 10 listopada w „The Astrophysical Journal Letters”.