Datowanie radiowęglowe: ryby słodkowodne postarzały szkielety mnichów

Jak działa datowanie radiowęglowe i gdzie jest błąd?

Metodę opracował w latach 40. XX wieku chemik Willard Libby. Żywe organizmy wchłaniają promieniotwórczy izotop węgiel-14. Po śmierci zaczyna on zanikać, więc liczenie pozostałych atomów pozwala oszacować, od kiedy organizm nie żyje.

Problem w tym, że rzeki i jeziora mają około 15% mniej węgla-14, bo starsze osady rozpuszczają w wodzie węglany. Badacze nazywają to efektem rezerwuaru. Ryba z Renu może wyglądać nawet o 1300 lat starzej niż zwierzę lądowe żyjące w tym samym czasie. Pierwszy autor pracy, Kaare Lund Rasmussen, zastrzega jednak, że nie wystarczy odjąć 1300 lat od daty człowieka jedzącego takie ryby. „Wręcz przeciwnie”, mówi.

Mnisi, którzy zmarli przed powstaniem klasztoru

Dane z dawnych badań wyglądały dziwnie. Pochowany jako IIIB9 miał umrzeć między 1100 a 1155 rokiem n.e., a jego klasztor założono dopiero w 1236. Inna osoba miała zmarło około 976 roku, czyli 200 lat przed powstaniem klasztoru.

Znano z zapisów, że ci ludzie jedli głównie ryby. Pomiary azotu-15, który zdradza dietę, potwierdziły, że sześć błędnie datowanych osób jadło dużo ryb słodkowodnych.

„Wyniki jasno pokazują, że to poważny problem”, mówi Rasmussen, i to zapewne nie tylko w Danii, ale w całej Europie. Efekt waha się od zera do 1000 lat, dlatego zespół nazywa to „pułapką słodkowodną”. Przy badaniu średniowiecznych szczątków warto ją brać pod uwagę i sprawdzać choćby azot-15.