Sheffield Üniversitesi Roma dönemi dikroik camı yeniden üretti

Sheffield Üniversitesi'nden bir araştırma ekibi, ışığın geliş şekline göre renk değiştiren Roma kökenli dikroik camı ilk kez yeniden üretti. Bu malzemeden günümüze ulaşan tek bütün parça, MS 4. yüzyıla ait Likurgos Kupası.

Camın içinde altın ve gümüş

20. yüzyılda kupayı inceleyen uzmanlar, dikroik camın büyük olasılıkla altın ve gümüş parçacıklarının karıştırılmasıyla elde edildiği sonucuna vardı. Ancak yapılan denemelerin hiçbiri tatmin edici sonuç vermedi. Sheffield ekibi de aynı yöntemi, bazı değişikliklerle uyguladı. Klasik Roma camının bir kopyasından yola çıkıp altın ve gümüş nanoparçacıklar eklediler.

Farklı bileşimleri, oksijen düzeylerini ve pişirme sürelerini denediler. Sonunda Likurgos Kupası'ndakiyle aynı camı elde ettiler: yüzeyine doğrudan ışık vurduğunda yeşil, arkadan aydınlatıldığında kırmızımsı.

Kupanın gizemli geçmişi

Roma döneminden sonra kupadan ilk kez 1845'te söz edildi; bir Fransız yazar, onu M. Dubois adlı bir adamın elinde gördüğünü söyledi. Bu kişinin kim olduğu ve kupanın başka ellere geçip geçmediği bilinmiyor. 1857'de ilk resmî sahibi Baron Lionel de Rothschild oldu. Rothschild, kupayı 1867'de Victoria and Albert Museum'daki bir sergi için geçici olarak ödünç verdi. Sonrasında aile elinde kaldı ve torununun oğlu Lord Victor Rothschild 1958'de kupayı British Museum'a 20.000 sterline sattı.

Bugün kupanın metal montürünün 19. yüzyılda yapılmış olması olası. Renk değiştiren camın ise MS 4. yüzyıl civarında İskenderiye veya Roma'da üretildiği düşünülüyor. Müzelerdeki yolculuğuna başladığında çok iyi durumda olması, kupanın hiç toprak altında kalmadığını düşündürüyor. Belki bir kilisede korundu ve Fransız Devrimi sırasında el konulan hazineler arasında yer aldı.

Kutlama için bir heykel

Bilim insanları, cam sanatçısı Elliot Walker ile birlikte yeni dikroik camdan bir heykel yaptırıyor. Eser, sırtında büyük bir yük taşıyan Farnese Atlası'ndan esinleniyor; ancak gök küresi yerine Likurgos Kupası'na benzer bir kupa taşıyor.

Heykel, 6-15 Kasım 2026 arasında Festival of the Mind kapsamında Sheffield'daki Millennium Gallery'de sergilenecek. Ardından üniversitenin Turner Museum of Glass müzesine geçecek ve kalıcı olarak görülebilecek.