Japonia: pół roku mandatów dla rowerzystów, zmiany w nawykach

Pół roku po wejściu w życie zmian w japońskim prawie o ruchu drogowym rowerzyści jeżdżą nieco ostrożniej, ale praktyka egzekwowania przepisów wygląda podobnie jak wcześniej. Nowelizacja obowiązuje od 1 kwietnia i wprowadziła tzw. niebieski mandat (aoki kippu) dla rowerzystów w wieku od 16 lat.

Co się zmieniło

Wcześniej drobne wykroczenia kończyły się pouczeniem, a poważne od razu trafiały na ścieżkę karną jako „czerwony mandat”. Niebieski mandat leży pomiędzy: kara pieniężna jest, ale po jej zapłaceniu sprawa nie trafia do postępowania karnego. Za m.in. niezatrzymanie się przed znakiem, jazdę z parasolem, słuchawkami, niesprawne hamulce czy światła oraz jazdę w zakazanym miejscu grozi 5000 jenów. Korzystanie z telefonu podczas jazdy jest karane wyżej. Mandat nie jest wystawiany za każde drobne uchybienie, lecz za wykroczenia groźne lub uciążliwe. Kierowcy samochodów mają ponadto zachować około metra odstępu przy wyprzedzaniu rowerów, a gdy to niemożliwe, zwolnić do 20–30 km/h.

Co mówią badania

Według badania NCD wśród 149 użytkowników parkingów rowerowych ECOPOOL 77,2% zmieniło zachowanie. Najczęściej wskazywano jazdę jezdnią (65,2%) oraz zatrzymywanie się na znakach (59,1%). W ankiecie KiteRa, obejmującej 962 osoby dojeżdżające do pracy, 19,6% rowerzystów przyznało, że miało wypadek lub kłopoty, a 27,7% odczuwa niepokój. Mandat niebieski otrzymało 9,1%, pouczenie 3,8%.

Firmy reagują słabo: 54,2% badanych nie zauważyło żadnych działań pracodawcy, a regulamin dojazdów rowerem ma średnio 24,4% firm (w małych, do 100 osób, około 10%). Pracownicy najczęściej chcieliby obowiązkowego ubezpieczenia OC rowerzysty. Obowiązuje ono w 35 prefekturach, gdzie wymagają go przepisy lokalne.

Wypadki i egzekwowanie

Według danych tokijskiej policji w ciągu pół roku w stolicy doszło do 6353 wypadków z udziałem rowerów, o 748 mniej niż rok wcześniej. Nie wszystko można jednak przypisać nowym przepisom, bo dane obejmują też zdarzenia bez winy rowerzysty. Dane ogólnokrajowe mają być znane najwcześniej wiosną 2027 roku.

Z zestawienia danych policji wynika, że po wejściu przepisów wzrósł odsetek pouczeń, a udział czerwonych mandatów mocno spadł. Egzekwowanie w dużej mierze odpowiada więc założeniom ustawy, a obawy przed łatwiejszym karaniem wydają się na razie nieuzasadnione.