Osegi
Nauka·1 min czytania

Czarne dziury z nieudanych supernowych: wskazówka z danych LIGO

Wiele łączących się czarnych dziur waży około 10 mas Słońca, a prawie żadna nie ma 12 do 16. Badacze podejrzewają gwiazdy, które zapadły się bez wybuchu.

Artist's illustration of two black holes spiralling toward each other and merging, sending ripples through space.
Zdjęcie: Space

Wyobraźcie sobie masywną gwiazdę, która nie wybucha, tylko po cichu znika. Zostaje po niej ciemna plama na niebie i czarna dziura. Według nowej analizy danych z fal grawitacyjnych tak mogły powstać liczne czarne dziury, a astronomowie nazywają to zjawisko nieudaną supernową.

Podręcznikowa historia wygląda inaczej. Masywnej gwieździe kończy się paliwo do fuzji jądrowej, jej jądro się zapada, fale uderzeniowe uderzają w zewnętrzne warstwy i następuje supernowa. Z jądra powstaje czarna dziura. Zespół z detektorów LIGO, Virgo i KAGRA uważa, że to niepełny obraz.

Podstawą są obserwacje ponad 300 zderzeń czarnych dziur, które sieć wykrywa od 2015 roku. Katerina Chatziioannou z Caltechu mówi, że zdecydowana większość łączących się czarnych dziur we Wszechświecie ma około 10 mas Słońca. Jej zdaniem mogą one tworzyć odrębną podgrupę o wspólnym pochodzeniu.

Jak wykryto ślady nieudanych supernowych?

Zespół przeanalizował rozkład mas 257 zderzeń z ostatnich 10 lat. Wyraźny pik przy 10 masach Słońca obejmował 75% próbki. Nieoczekiwana okazała się luka: prawie nie ma czarnych dziur o masie od 12 do 16 mas Słońca.

„Czarne dziury o 10 masach Słońca łączą się cały czas, ale dlaczego te o masie 14 są tak rzadkie?” pyta Isaac Legred z University of Illinois Urbana-Champaign. Luka może oznaczać szczególną mieszankę fizyki wnętrza gwiazdy.

Badacze sprawdzili też spin, czyli tempo obrotu. Czarne dziury o masie około 10 mas Słońca miały wyraźnie odrębny zakres spinów, co wskazuje na wspólne pochodzenie, być może zapadnięcie się gwiazdy bez eksplozji.

Czy nieudane supernowe są potwierdzone?

Nie. Twardych dowodów na nie nie ma, choć teoria dobrze je wspiera. Szukanie ich na niebie jest trudne, bo gwiazda po prostu znika. Legred podkreśla, że dane są zgodne z tym scenariuszem, ale potrzeba dalszych badań. Praca ukazała się 10 listopada w czasopiśmie Physical Review D.

Aplikacje warte uwagi

SUMO: łamigłówka liczbowa

Wybierz właściwe pola, dodaj je i trafiaj w cel. Łatwa do nauczenia, trudna do opanowania. Za darmo, dla każdego wieku.

Tagi:black holesgravitational wavesligofailed supernovavirgokagra

Więcej z tego dnia

Zobacz wszystkie →

Więcej w kategorii: Nauka

Zobacz wszystkie →