Bomb pulse: klony cukrowe w Kanadzie trzymały węgiel z prób jądrowych

W Parku Gatineau w Quebecu, po drugiej stronie rzeki od Ottawy, węgiel-14 w liściach klonów cukrowych (Acer saccharum) osiągnął w 1964 roku szczyt: 842 promile powyżej poziomu odniesienia, według Geologicznej Służby Kanady. Atmosfera wróciła do stanu sprzed prób w latach 2021–2022. Klony dotarły do tego punktu około 2024 roku. W 2025 roku wartość wynosiła szacunkowo −13,9 promila, a opóźnienie względem atmosfery to około 2,2 roku, z niepewnością rzędu trzech–czterech miesięcy.

Dlaczego liście klonów spóźniały się z węglem-14?

„Rośliny często używają starszego węgla, zmagazynowanego w poprzednich latach, do budowy nowych liści”, wyjaśnia Leonard Wassenaar, geonaukowiec z Uniwersytetu w Ottawie. Zespół zauważył niewielkie dodatnie odchylenia, średnio 7,4 promila powyżej poziomu odniesienia w latach 1990–2019. Porównanie ich ze światową średnią wykazało, że to efekt biologicznego recyklingu starszego węgla, a nie zjawisko atmosferyczne. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Scientific Reports.

Co to zmienia w badaniach klimatu?

Dotychczas rekonstrukcje dawnej atmosfery na podstawie węgla-14 w liściach i słojach drzew zakładały dość bezpośredni związek z węglem z roku wzrostu. Według badaczy takie modele trzeba będzie jawnie korygować dla każdego gatunku rośliny. Wassenaar podkreśla, że pozwoli to lepiej odtwarzać warunki z miejsc i okresów, których nigdy nie mierzono bezpośrednio.

Do zniknięcia śladu przyczyniło się też spalanie paliw kopalnych. Powstający z nich dwutlenek węgla nie zawiera prawie wcale węgla-14, co od lat 60. rozcieńczało pozostałość po wyścigu zbrojeń. Rolę odegrały także oceany. Pomiary liści z 2025 roku potwierdziły, że to rozcieńczenie przeważyło nad resztkami bomb pulse.