Koniec świata 13 listopada 2026: studium z 1960 roku w Science

Według autorów wynikało to ze współpracy: im nas więcej, tym lepiej organizujemy produkcję żywności, co przyspiesza wzrost. Taka krzywa, zwana hiperboliczną, w pewnym momencie osiąga nieskończoność, a ich równanie wskazywało koniec 2026 roku. Z artykułu pochodzi słynne zdanie: „Nasi praprawnuki nie umrą z głodu. Umrą zgnieceni”.

Czy przepowiednia się sprawdziła?

Nie, ale przez dziesięciolecia dane szły zaskakująco zgodnie z wykresem. Historyk Alan MacEachern z Western University w Kanadzie przypomina w serwisie The Conversation, że rzeczywista liczba ludności trzymała się krzywej z 1960 roku mniej więcej do 1993. Potem wzrost wyhamował, bo spadła liczba urodzeń. Światowy wskaźnik urodzeń jest dziś nieco poniżej połowy tego z 1960 roku. Komentarz opublikowany jesienią w Science uznaje model za matematycznie poprawny, ale tylko dla określonego okresu historycznego.

Czy von Foerster wierzył w apokalipsę?

Najwyraźniej nie. Magazyn Time pisał 14 listopada 1960 roku, że 48-letni wówczas fizyk chciał przede wszystkim wstrząsnąć opinią publiczną. Proponował nawet „peoplo-stat”, rodzaj termostatu dla populacji, na przykład przez wysokie podatki dla rodzin z więcej niż dwojgiem dzieci. Sam miał troje. Przed karierą naukową był iluzjonistą scenicznym, a później, jak mówi socjolog Serge Proulx, „ojcem drugiej cybernetyki”. MacEachern nazywa całość dobrą sztuczką, która przez absurd zwróciła uwagę na poważny temat.

Drugi tekst The Conversation z 11 listopada przypomina jednak, jak potoczyło się ograniczanie urodzeń w kolejnych dekadach: od przymusowych sterylizacji w Azji Południowej po politykę jednego dziecka w Chinach, zniesioną w 2015 roku.

Na Ziemi żyje dziś około 8 miliardów ludzi, a ich liczba wciąż rośnie, choć coraz wolniej. Heinz von Foerster, zmarły w 2002 roku, skończyłby dziś 115 lat.