Osegi
Bilim·1 dk okuma

TOI-2535 b: Astronomların gözü önünde kaybolan gezegen

1000 ışık yılı uzaktaki bir sıcak Jüpiter 2026'da yıldızının önünden geçmeyi bıraktı. Nedeni, yörüngesini eğen görünmez bir komşu gezegen.

Illustration of a gas giant planet orbiting very close to its star, with a faint unseen second planet nearby.
Görsel: Spider's Web

Yedi yıl boyunca astronomlar TOI-2535 b'nin yıldızının önünden geçişini izledi. 2026'da bu geçişler bitti. Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles (UCLA) ekibi, bilinen ilk kaybolan gezegeni duyurdu. Çalışma Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı.

TOI-2535 b bir sıcak Jüpiter, yani yıldızına çok yakın dönen gaz devi. Dünya'dan yaklaşık 1000 ışık yılı uzakta ve yıldızının çevresini 8,25 günde dolanıyor. Merkür'ün 88 günde yaptığı turu bu gezegen kabaca on kat hızlı tamamlıyor.

TOI-2535 b neden kayboldu?

Gezegeni NASA'nın TESS uzay teleskobu, Nisan 2019 ile Mart 2026 arasındaki görüntülerde yakaladı. TESS, bir gezegen yıldızın önünden geçerken ışıkta oluşan küçük düşüşleri ölçer. Bu geçişin görülebilmesi için yörüngenin tam olarak bizim bakış doğrumuzda olması gerekir.

Bu sistemde geçişler altı saate varan gecikmelerle geldi, giderek kısalıp sığlaştı ve 2026'da tamamen yok oldu. Astronomlara göre gezegeni, yörüngesi eğik olan görünmez bir komşu çekiyor. İki gezegen birbirinin yörüngesini sallıyor ve TOI-2535 b yıldızının çevresinde eğik dönerek görüş alanımızın dışına çıkıyor.

UCLA'dan Samuel Yee, “Evreni her şeyin düzenli olduğu bir saat mekanizması gibi düşünüyoruz ama bu doğru değil” diyor. Yee'ye göre bu, gördükleri en uç örnek: yörünge o kadar hızlı değişiyor ki geçiş, gözlem sürerken kayboldu.

Gezegen ne zaman geri dönecek?

TOI-2535 b'nin yıldızının önünden 30-50 yıl sonra yeniden geçmesi bekleniyor. Gizli komşu ise daha erken ortaya çıkabilir. UCLA'dan Erik Petigura olayı tutulmalara benzetiyor: Ay'ın yörüngesi Dünya'nın yörünge düzlemiyle tam hizalı olsaydı her ay tutulma yaşardık.

Bulgu, sıcak Jüpiterlerin kökenine de ışık tutuyor. Ekip, Arizona'daki 3,5 metrelik WIYN teleskobunun gözlemlerini de kullandı. Araştırmacılar, bu gezegenlerin yıldıza iki yolla yaklaşmış olabileceğini düşünüyor: başka bir cisimle yakın karşılaşma gibi sert bir süreçle ya da protogezegen diskinde sakin bir göçle. İkincisi düz, eğimsiz bir sistem verirdi. TOI-2535 b'nin sallanması ilk senaryoyu destekliyor.

Göz atmaya değer uygulamalar

SUMO: sayı bulmacası

Doğru kareleri seçin, toplayın, hedefe ulaşın. Öğrenmesi kolay, ustalaşması zor. Ücretsiz, her yaşa uygun.

Dialo: konuşarak dil öğrenin

Yapay zekâ sohbet partneriyle konuşun; her cümleniz düzeltilip kendi dilinizde açıklanarak geri gelsin. 9 dil, A1'den C2'ye.

Etiketler:toi-2535 bexoplanethot jupitertessuclaastronomy

Aynı günden diğer haberler

Tümünü gör →

Daha fazla: Bilim

Tümünü gör →