Nagoya Üniversitesi, sivrisineklerin 100 yıllık çiftleşme sırrını çözdü

Nagoya Üniversitesi'nin de aralarında bulunduğu bir araştırma ekibi, erkek sivrisineklerin dişilerin kanat sesini nasıl ayırt ettiğini ortaya koydu. Yaklaşık 100 yıldır çözülemeyen bu bilmece, ileride sivrisineklerin üremesini sınırlayacak yöntemlere kapı aralayabilir.

Kulak başında duyduğumuz can sıkıcı vızıltı, erkekler için bir aşk çağrısı. Erkek sivrisinekler akşam vakti sürüler oluşturup dişilerin gelmesini bekliyor. Bir dişinin kanat sesini duyunca peşine düşüp çiftleşiyorlar. İki cinsin ses frekansı da farklı: erkeklerde yaklaşık 750 Hz, dişilerde yaklaşık 450 Hz. Erkekler dişinin sesini net biçimde ayırt edebiliyor.

“Fruitless” geni

Araştırmacılar, İngilizce'de “meyvesiz, sonuçsuz” anlamına gelen “fruitless” genine odaklandı. Bu genden üretilen erkeklere özgü proteinden yoksun sivrisinekler, akşam olduğunda sürü oluşturmadı ve dişilerin kanat sesine de ilgi göstermedi.

Sivrisinekler başlarındaki antenlerle duyuyor ve erkeklerin kulağında dişi kanat sesini daha kolay algılamayı sağlayan bir yapı bulunuyor. Genin işlevini yitiren erkeklerde bu yapı ciddi biçimde zarar görmüştü. İşitme sinirlerinin sese tepkisi de normal erkeklere göre yaklaşık altıda bire düşmüştü.

Hastalıkla mücadele için umut

Çalışma, dang ve Zika gibi hastalıkları taşıyan Aedes aegypti türü sivrisinek üzerinde yürütüldü. Ekip, bulunan genin işleyişini hedef almanın bu sivrisineklerin üremesini baskılayabileceğini düşünüyor.

Bu yaklaşım, yetişkin sivrisinekleri doğrudan yok etmek yerine çiftleşme iletişimini bozmayı öneriyor. Araştırmacılar yöntemin henüz öneri aşamasında olduğunu belirtiyor, ancak onlarca yıldır sır olan mekanizma artık açıklanmış durumda.