Karbon tarihleme hatası: tatlı su balıkları keşişleri yaşlı gösterdi

Radyokarbon tarihleme nasıl çalışır, hata nerede?

Yöntemi 1940'larda kimyager Willard Libby geliştirdi. Canlılar yaşarken dokularına radyoaktif karbon-14 izotopunu alır. Ölünce izotop azalmaya başlar. Geriye kalan atomlar sayılarak organizmanın ne zamandır ölü olduğu tahmin edilir.

Sorun şu: Nehir ve göllerde, eski tortulların karbonatları suya karıştırması yüzünden karbon-14 yaklaşık %15 daha az. Araştırmacılar buna “rezervuar etkisi” diyor. Örneğin Ren'den çıkan bir balık, aynı dönemde yaşamış bir kara canlısından 1300 yıla kadar yaşlı görünebilir. Ancak ilk yazar Kaare Lund Rasmussen, balık yiyen birinin tarihinden basitçe 1300 yıl çıkarılamayacağını söylüyor: “Tam tersi.”

Manastırdan önce ölen keşişler

Eski ölçümler tuhaftı. IIIB9 kodlu kişi 1100-1155 arasında ölmüş görünüyordu, oysa manastır 1236'da kuruldu. Bir başkası yaklaşık 976'da ölmüş çıkıyordu, yani manastırdan 200 yıl önce.

Kayıtlardan bu kişilerin çoğunlukla balık yediği biliniyordu. Beslenmeyi gösteren azot-15 ölçümleri, yanlış tarihlenen altı kişinin çok miktarda tatlı su balığı tükettiğini ortaya koydu.

Rasmussen'e göre sonuçlar bunun büyük bir sorun olduğunu açıkça gösteriyor, üstelik muhtemelen yalnızca Danimarka'da değil tüm Avrupa'da. Etki sıfırdan 1000 yıla kadar değişiyor. Ekibin “tatlı su tuzağı” dediği bu durum ortaçağ kalıntılarında hesaba katılmalı, azot-15 gibi başka göstergelere de bakılmalı.