İspanya'da LZB sinyalizasyonu güvenli ama eskimiş, diyor makinistler

İspanya'da makinistler ve demiryolu trafik kontrolörleri aynı görüşte: Madrid-Sevilla yüksek hızlı hattındaki LZB sinyalizasyon sistemi güvenli, ancak eskimiş durumda. Sektör çalışanlarına göre iletim arızaları da sık yaşanıyor.

LZB, rayın içine döşenen bir kabloyla trenin konumunu, hızını ve bir sonraki trene kadar boş mesafeyi belirliyor. Makinist sendikası Semaf, Urda kazasındaki ölçekte bir arızanın nadir olduğunu belirtiyor. Buna karşın iletim hatalarının olağan olduğunu vurguluyor. Sendika temsilcileri durumu şöyle anlatıyor: “Bilgisayarın aniden çökmesi gibi; yeniden başlıyor ve tekrar çalışıyor.” Semaf'a göre sistem eskimiş, bir yıl önce değiştirilmesi gerekiyordu ve belki de gerektiği gibi bakımı yapılmıyor.

Kısıtlı modda seyir

İletim arızaları arttıkça trenler daha sık “degradado” yani kısıtlı modda ilerliyor. Bu modda LZB devre dışı kalıyor, makinist yan sinyallere ve kontrol merkezinden (CRC) gelen talimatlara göre hareket ediyor. Semaf, LZB'nin güvensiz olmadığını ama güvence katmanları azaldıkça risk olasılığının arttığını söylüyor. Sendika bunu, bir cepheyi iki yerine tek ankrajla boyamaya benzetiyor.

Demiryolu Trafik Sendikası (SCF) sözcüsü ve kontrolör Raquel Ayllón ise kablonun bakır içerdiği için çalındığını, arızalar çoğaldıkça hırsızlığın da arttığını anlatıyor. ERTMS'nin balizalarla çalıştığını ve daha az arızalandığını ekliyor. Madrid-Sevilla hattına ERTMS-2 kuruluyor.

Yetersiz yatırım ve personel sıkıntısı

Avrupa Komisyonu verilerine göre İspanya 2018-2022 arasında demiryoluna yaklaşık 1,5 milyar avro harcadı; bunun yalnızca yüzde 16'sı hat bakımına gitti. Fransa ve Almanya'da bu oran yüzde 30 oldu. 2022'de İspanya bakımı yapılan her AVE kilometresi için 95.860 avro harcarken, Avrupa ortalaması 191.090 avro oldu.

Ayllón, Atocha'daki CRC'de personel eksikliği nedeniyle önceden 10 yıl gereken görevlere 10 ayda yetiştirilen kişilerin getirildiğini söylüyor. Bakım işlerinin de Adif çalışanları yerine yeterince eğitimli olmayan taşeronlara verildiğini eleştiriyor. Yatırım açığının 3,6 milyar avroya kadar çıktığı tahmin ediliyor.