HPE Spaceborne Computer-4, Ay'a süper bilgisayar götürecek

HPE, doğrudan Ay'da çalışmak üzere tasarlanan yüksek performanslı bir bilgisayar sistemi olan Spaceborne Computer-4'ü geliştirdi. Sistem, insansız görevlerin en büyük sorunlarından birini hedefliyor: Numunelerin ve verilerin analiz için Dünya'ya gönderilmesi zorunluluğu.

Fansız ve hafif donanım

Toplam 1,2 kg ağırlığındaki donanım, düşük güç tüketimli CPU ve GPU içeren hafif ve bağımsız bir modülden oluşuyor. Sistemde fan bulunmuyor. Bu, Ay koşulları için önemli, çünkü parça sayısı arttıkça toz gibi etkenlerle hasar görme ihtimali de yükseliyor. Veriler ise Kioxia'nın hareketli parçası olmayan, bilgileri flash bellek çiplerinde saklayan SSD birimlerinde tutuluyor.

Ay'da neler test edilecek

Sistem Ay'a ulaştığında önce Ay koşullarında performans testleri (benchmark) yapacak. Ardından yanıt vermeden önce belgeleri tarayan, geri getirme destekli üretim (RAG) kullanan dil modellerini çalıştıracak. Harita çıkarma ve navigasyon için LiDAR veri işleme sistemini deneyecek, ayrıca çeşitli uygulamaların Ay'da güvenilir biçimde kurulup yönetilip yönetilemeyeceğini sınayacak.

Donanım, NASA'nın CLPS programı kapsamında fırlatılacak. Astrolab'ın FLIP gezgininin parçası olarak Voyager Technologies'in Griffin-1 iniş aracıyla taşınacak. Her şey yolunda giderse fırlatma 2026 sonunda gerçekleşecek ve iniş Ay'ın güney kutbu yakınına yapılacak.

Ortaklar ve yapay zekâ deneyleri

Görev, HPE'nin donanım ve yazılımının yanı sıra NASA'nın yapay zekâ deneylerini de içeriyor. FLUID adlı algoritma, Dünya, Ay ve Uluslararası Uzay İstasyonu verileriyle eğitilmiş üç sinir ağını koordine eden bir federe öğrenme sistemi. Ayrıca, araç üstündeki belgeleri bulup yorumlamak için ince ayar yapılmış bir dil modeli de denenecek. Deloitte ise olağan dışı etkinlikleri ve izinsiz girişleri neredeyse gerçek zamanlı tespit eden Silent Shield siber güvenlik sistemini sağlayacak.

Başarılı olursa bu çalışmalar yalnızca insansız görevlere değil, Ay'daki gelecekteki insanlı üslere de katkı sağlayacak. Astronotların kendi veri işleme sistemleri olacağı için bilgi, Dünya'ya sürekli bağlantıya göre çok daha hızlı akacak.