Bomb pulse: Kanada'nın şeker akçaağaçları nükleer izi 60 yıl taşıdı

Quebec'teki Gatineau Parkı'nda, Ottawa'nın karşı yakasında, şeker akçaağacı (Acer saccharum) yapraklarındaki karbon-14 1964'te referans düzeyin binde 842 üzerine çıktı. Bu değeri Kanada Jeoloji Araştırmaları kaydetti. Atmosfer 2021-2022 arasında bomba öncesi düzeye döndü. Akçaağaçlar ise bu noktaya 2024 civarında ulaştı. 2025'te değer yaklaşık binde -13,9 olarak tahmin edildi. Gecikme yaklaşık 2,2 yıl, belirsizlik payı üç dört ay.

Akçaağaç yaprakları karbon-14'ü neden geç bıraktı?

Üniversiteden jeobilimci Leonard Wassenaar'a göre bitkiler yeni yaprak yapmak için çoğu zaman önceki yıllardan depolanmış eski karbonu kullanıyor. Ekip, 1990-2019 arasında referansın ortalama binde 7,4 üzerinde küçük ama belirgin sapmalar buldu. Bunları dünya ortalamasıyla karşılaştırınca, düzeylerin atmosferik bir olguyu değil, eski karbonun biyolojik olarak geri dönüştürülmesini yansıttığı görüldü. Çalışma Scientific Reports dergisinde yayımlandı.

İklim araştırmaları için ne değişiyor?

Yaprak ve ağaç halkalarındaki karbon-14'ten geçmiş atmosferi yeniden kuran çalışmalar, örneklerle büyüdükleri yılın atmosferi arasında daha doğrudan bir ilişki varsayıyordu. Araştırmacılara göre bu modellerin artık bitki türüne göre açıkça düzeltilmesi gerekecek. Wassenaar, bunun hiç doğrudan ölçülmemiş yer ve dönemlerin yeniden kurulmasını iyileştireceğini söylüyor.

İzin silinmesinde fosil yakıtların da payı var. Kömür, petrol ve doğal gazdan çıkan karbondioksit, radyoaktif bozunma nedeniyle neredeyse hiç karbon-14 içermiyor ve 1960'lardan beri nükleer yarışın bıraktığı izi seyreltti. Okyanuslar da karbonu emerek rol oynadı. 2025 yaprak ölçümleri, fosil yakıt seyrelmesinin Ottawa bölgesi akçaağaçlarındaki bomba artıklarını artık bastırdığını doğruladı.