Nāpōwawāʻenakaulua: Çok erken doğan iki devasa kuasar

Nāpōwawāʻenakaulua nasıl keşfedildi?

Çift ilk olarak James Webb Uzay Teleskobu'nun Aether programının verilerinde ortaya çıktı. Programı NOIRLab'dan Emanuele Paolo Farina yönetiyor ve o dönemde bilinen kuasarların yüzde 43'ü olan 200 tanesini inceledi. Ekip, J1602+4228A kuasarının bir arkadaşı olduğunu fark etti. Hawaii'deki Gemini North teleskobunun kızılötesi spektrografı iki nesneyi net biçimde ayırdı. Maunakea üzerindeki olağanüstü temiz gökyüzü sayesinde veriler sadece iki gecede toplandı.

İkisi arasındaki mesafe 18.100 ışık yılı, yani Samanyolu'nun çapının yaklaşık beşte biri. Birinin kütlesi 1,5 milyar Güneş kütlesi, diğerinin “yalnızca” 400 milyon. Galaksimizin merkezindeki Sagittarius A* yaklaşık 4 milyon Güneş kütlesinde, yani büyük olan 300 kattan fazla ağır.

Neden bilim insanlarını şaşırtıyor?

Günümüzde benzer kütledeki kara deliklerin madde yutmak ve çoğu zaman birkaç kez birleşmek için milyarlarca yılı oldu. Burada evren bir milyar yaşından bile küçüktü. Çalışmayı yöneten NOIRLab araştırmacısı Silvia Onorato şöyle diyor: “Bu kadar erken dönemde tek bir dev kuasarın varlığı için bile kesin bir kuramsal açıklama yok. İki tane olması bunu daha da zorlaştırıyor.” Evrenin o zaman bugünkü yaşının on üçte biri kadar olduğunu da ekliyor.

Yazarlar, maddenin olağanüstü yoğun olduğu, galaksi etkileşimlerinin yıldız oluşumunu ve kara deliklerin hızlı büyümesini birlikte beslediği bir bölgeden söz ediyor. Ancak o döneme ait veri hâlâ az, bu yüzden sağlam modeller kurmak zor.

İsim, Hawaii'deki A Hua He Inoa programından geliyor ve 2019'da görüntülenen ilk kara delik Pōwehi ile 2020'de keşfedildiği sırada bilinen en uzak kuasar Pōniuāʻena'ya gönderme yapıyor.