Osegi
Nauka·2 min czytania

TOI-2535 b: planeta zniknęła astronomom sprzed oczu

Gorący Jowisz oddalony o 1000 lat świetlnych przestał w 2026 r. przechodzić przed swoją gwiazdą. Winny jest niewidoczny sąsiad, który przechyla jego orbitę.

Illustration of a gas giant planet orbiting very close to its star, with a faint unseen second planet nearby.
Zdjęcie: Spider's Web

Przez siedem lat astronomowie widzieli, jak TOI-2535 b przesuwa się na tle swojej gwiazdy. Potem w 2026 roku przestali. Zespół z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles (UCLA) opisał pierwszą znaną znikającą planetę, a wyniki ukazały się w Astrophysical Journal Letters.

TOI-2535 b to gorący Jowisz, czyli gazowy olbrzym krążący tuż przy gwieździe. Leży około 1000 lat świetlnych od Ziemi i obiega gwiazdę w 8,25 dnia. Merkury potrzebuje na to 88 dni, więc planeta jest od niego około dziesięć razy szybsza.

Dlaczego planeta TOI-2535 b zniknęła?

Planetę zauważył kosmiczny teleskop TESS należący do NASA, na zdjęciach z okresu od kwietnia 2019 do marca 2026 r. TESS wyłapuje drobne spadki jasności gwiazdy, gdy przed nią przechodzi planeta. Taki tranzyt widać jednak tylko wtedy, gdy orbita jest ustawiona dokładnie w naszej linii widzenia.

W tym przypadku tranzyty spóźniały się nawet o sześć godzin, stawały się krótsze i płytsze, aż w 2026 r. zniknęły. Według astronomów planetę przyciąga niewidoczny sąsiad o nachylonej orbicie. Obie planety wzajemnie się kołyszą i TOI-2535 b okrąża gwiazdę ukośnie, poza naszym polem widzenia.

„Wyobrażamy sobie wszechświat jako mechanizm zegarowy, w którym wszystko jest regularne, ale to nieprawda” – powiedział Samuel Yee z UCLA. To najbardziej ekstremalny znany przykład takiego oddziaływania, bo orbita zmienia się tak szybko, że tranzyt zniknął w trakcie obserwacji.

Kiedy planeta wróci?

TOI-2535 b ma ponownie przejść na tle gwiazdy za 30–50 lat, a ukryty sąsiad może dać o sobie znać wcześniej. Erik Petigura z UCLA porównuje to do zaćmień: gdyby orbita Księżyca leżała dokładnie w płaszczyźnie orbity Ziemi, zaćmienia zdarzałyby się co miesiąc.

Odkrycie mówi też coś o pochodzeniu gorących Jowiszów. Zespół, korzystając z 3,5-metrowego teleskopu WIYN w Arizonie, ustalił parametry planety. Naukowcy rozważają dwie drogi jej migracji do gwiazdy: gwałtowną, np. po bliskim spotkaniu z innym obiektem, albo spokojną, w dysku protoplanetarnym, która dałaby płaski układ bez nachyleń. Kołysanie TOI-2535 b przemawia raczej za pierwszą wersją.

Aplikacje warte uwagi

SUMO: łamigłówka liczbowa

Wybierz właściwe pola, dodaj je i trafiaj w cel. Łatwa do nauczenia, trudna do opanowania. Za darmo, dla każdego wieku.

Tagi:toi-2535 bexoplanethot jupitertessuclaastronomy

Więcej z tego dnia

Zobacz wszystkie →

Więcej w kategorii: Nauka

Zobacz wszystkie →