Kryzys 400 r. p.n.e.: północna Iberia opustoszała w stulecie
Około 2400 lat temu osady w Galicji, Asturii i Kantabrii zostały porzucone w niespełna sto lat. Nowe datowania radiowęglowe pokazują, gdzie to się zaczęło.

Około 2400 lat temu ludzie z północy Półwyspu Iberyjskiego spakowali się i opuścili swoje osady. Zrobili to w czasie zaskakująco krótkim, bo w mniej niż sto lat. Nowe badanie nie tłumaczy jeszcze, dlaczego, ale po raz pierwszy dość dokładnie pokazuje, jak to przebiegało.
Autorem jest Samuel Nión-Álvarez z Instytutu Nauk o Dziedzictwie INCIPIT-CSIC, a jego artykuł ukazał się w „Journal of Archaeological Science”. Badacz nazywa przełom około 400 r. p.n.e. „jednym z najważniejszych, a zarazem najmniej zrozumianych punktów zwrotnych” w prehistorii Europy. Część specjalistów mówi wręcz o „kryzysie 400”: porzucaniu dawnych osad, nowych formach zasiedlenia oraz zmianach demograficznych, społecznych i kulturowych.
Co wiadomo o kryzysie 400 r. p.n.e. w północnej Iberii?
Zmiany nie wyglądały tak samo w całej Europie. W południowej części Niderlandów i południowo-wschodniej Galii osady się koncentrowały, a nierówności rosły. W Europie Środkowej tempo rozwarstwienia społecznego spadło. W wielu regionach ludność się kurczyła. Nión-Álvarez skupił się na północy Iberii.
Według jego analizy proces zaczął się w zachodniej Kantabrii pod koniec VI lub na początku V w. p.n.e. Potem rozszedł się na zachód, południe i wschód. Na początku IV w. p.n.e. pojawiają się już nowe osady, położone wyżej i lepiej ufortyfikowane. W regionie atlantyckim na dłużej zostały większe castros, czyli obwarowane osady, a te z czasem rozrosły się i stały bardziej złożone architektonicznie. Zakładanie nowych wspólnot szło wyraźnie wolniej niż porzucanie starych.
Na czym opiera się badanie?
Na 266 datowaniach radiowęglowych z 109 stanowisk. To spora próbka, ale autor sam przestrzega przed pochopnymi wnioskami. Badany obszar, czyli region atlantycki, kantabryjski i wschodnia meseta, obejmuje kilka tysięcy stanowisk z bardzo różnych epok. Dodatkowy kłopot to tzw. plateau halsztackie, czyli odcinek krzywej kalibracyjnej, który utrudnia datowanie radiowęglowe okresu od 760 do 400 r. p.n.e.
Przyczyn exodusu badanie nie podaje. W grę wchodzą klimat, migracje i wojny, choć najbardziej prawdopodobne wydaje się połączenie kilku czynników.
Aplikacje warte uwagi
Wybierz właściwe pola, dodaj je i trafiaj w cel. Łatwa do nauczenia, trudna do opanowania. Za darmo, dla każdego wieku.
Rozmawiaj z partnerem AI; każde zdanie wraca poprawione i wyjaśnione w Twoim języku. 9 języków, od A1 do C2.
Otwieraj komunikaty EDIFACT i X12, każdy segment objaśniony, konwersja do JSON/XML, eksport PDF i Excel. Działa lokalnie, bez wysyłania.
Wybierz dla kogo, okazję i osobowość. Wyszukiwarka czyta opisy produktów lokalnych sklepów i układa to, co pasuje. Za darmo, bez rejestracji.
Więcej z tego dnia
Zobacz wszystkie →
DeepSeek ogranicza darmowy czat: limit 40 tys. znaków i dzienna pula

Wii U w trybie vWii: kolor się rozmywał przez dwie literówki

D-You wallet: niemiecki portfel EUDI ma działać na custom ROM-ach

Idea Lens: detektor sprawdza, czy pomysł wymyśliła sztuczna inteligencja
Więcej w kategorii: Nauka
Zobacz wszystkie →
GPM J071507-114153: biały karzeł pulsuje co 7,9 minuty

Centra danych w USA zużywają więcej prądu niż 148 państw

Łazik Curiosity znalazł ślady cienkich warstewek wody na Marsie
