GPM J071507-114153: biały karzeł pulsuje co 7,9 minuty
Sygnał radiowy z odległości 5000 lat świetlnych powtarza się co 7,9 minuty. Astronomowie znaleźli jego źródło: biały karzeł krążący wokół gwiazdy podobnej do Słońca.

Z odległości ponad 5000 lat świetlnych dociera do nas sygnał radiowy, który tyka prawie jak zegarek: co 7,9 minuty, czyli około 7 minut i 54 sekund. Astronomowie ustalili, że stoi za nim biały karzeł, który okrąża gwiazdę podobną do Słońca. Takiego układu nikt wcześniej nie zidentyfikował.
Obiekt nazywa się GPM J071507-114153 i leży w Drodze Mlecznej. To układ podwójny: biały karzeł, czyli gęste jądro po wypalonej gwieździe, oraz większa gwiazda typu G, z tej samej klasy widmowej co Słońce. Badacze łączą regularne impulsy z obrotem białego karła. Działa to jak latarnia morska: gdy wiązka promieniowania omiata Ziemię, radioteleskopy łapią kolejny błysk. W sygnale jest też drugi, wolniejszy rytm, około 1,3 dnia. To czas, w którym obie gwiazdy okrążają wspólny środek masy.
Czym są long-period transients?
GPM J071507-114153 należy do grupy źródeł zwanych long-period transients (LPT), które wysyłają impulsy radiowe co kilka minut, a nawet godzin. Klasyczne pulsary kręcą się znacznie szybciej, więc LPT trudno wytłumaczyć tak samo. Znamy obiekt z impulsami co 22 minuty, opisany w 2023 r., oraz ASKAP J1832-0911, który nadaje w radiu i w rentgenie co 44 minuty. W części takich układów znaleziono białe karły z małymi czerwonymi karłami. Tu towarzyszką jest znacznie większa gwiazda, więc czerwony karzeł nie jest konieczny. Według autorów badania z Nature Astronomy większa gwiazda prawdopodobnie nie wypełnia swojej powierzchni Roche'a, więc nie można zakładać, że biały karzeł intensywnie zbiera jej materię.
Jak astronomowie to ustalili?
Najpierw sieć Murchison Widefield Array w Australii przeczesała południowe niebo Drogi Mlecznej. Potem południowoafrykański MeerKAT precyzyjniej wskazał położenie źródła, a teleskopy Obserwatorium Kecka na Hawajach potwierdziły w widmie światła gwiazdę typu G. Zespół przeanalizował ponad 100 godzin danych radiowych w Pawsey Supercomputing Research Centre i śledził drobne przesunięcia czasu nadejścia impulsów. Wynika z nich, że źródło porusza się razem z białym karłem. Nie wiadomo jeszcze, czy emisja powstaje na jego powierzchni, czy tuż obok.
Najciekawsza okazała się polaryzacja fal. Przechodząc przez namagnesowaną plazmę, zmieniają ją (to rotacja Faradaya), a w tym układzie efekt skacze w pewnych fazach orbity. Sugeruje to silnie namagnesowany obszar wokół większej gwiazdy, być może protuberancję, czyli ogromną strukturę plazmy uwięzioną w polu magnetycznym, jak na Słońcu. Biały karzeł działa więc jak naturalna sonda, bo żaden teleskop nie rozdzieli szczegółów na powierzchni tak odległej gwiazdy.
Aplikacje warte uwagi
Wybierz właściwe pola, dodaj je i trafiaj w cel. Łatwa do nauczenia, trudna do opanowania. Za darmo, dla każdego wieku.
Rozmawiaj z partnerem AI; każde zdanie wraca poprawione i wyjaśnione w Twoim języku. 9 języków, od A1 do C2.
Otwieraj komunikaty EDIFACT i X12, każdy segment objaśniony, konwersja do JSON/XML, eksport PDF i Excel. Działa lokalnie, bez wysyłania.
Wybierz dla kogo, okazję i osobowość. Wyszukiwarka czyta opisy produktów lokalnych sklepów i układa to, co pasuje. Za darmo, bez rejestracji.
Więcej z tego dnia
Zobacz wszystkie →
Atak na skrypty Optimizely: malware na 178 dużych stronach

Mapy Google a ranking firm: 4,9 gwiazdki i ksero bez gwarancji

Android Auto: nowe funkcje od Google tylko na 8 telefonach

Dlaczego GTA nazywa się Grand Theft Auto? Zaczęło się od policji
Więcej w kategorii: Nauka
Zobacz wszystkie →
Centra danych w USA zużywają więcej prądu niż 148 państw

Łazik Curiosity znalazł ślady cienkich warstewek wody na Marsie

Bateria z witaminą B12: cynkowo-powietrzna wytrzymała 250 cykli
