Teleskop Cerro Murphy w Chile: pierwsze światło polskiego 2,5 m
Polscy astronomowie po raz pierwszy skierowali nowy teleskop o średnicy 2,5 metra na niebo nad Atakamą. Na taki instrument czekali od lat 50. XX wieku.

Polska ma wreszcie duży teleskop optyczny. Na początku listopada zespół astronomów po raz pierwszy skierował w niebo nad chilijską pustynią Atakama instrument o średnicy 2,5 metra. To tzw. pierwsze światło, czyli pierwsze obrazy zarejestrowane przez nowe urządzenie.
Teleskop stanął w Obserwatorium Cerro Murphy, które prowadzi Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN (CAMK PAN). Zespołem kieruje prof. Grzegorz Pietrzyński. Jest to największy teleskop optyczny, jakim dysponuje dziś Polska. Oficjalne uruchomienie zaplanowano na kwiecień 2027 r., a na razie astronomowie prowadzą intensywne testy.
Jedną z pierwszych sfotografowanych rzeczy była galaktyka NGC 300 w gwiazdozbiorze Rzeźbiarza, oddalona od nas o około 6,5 mln lat świetlnych.
Dlaczego Polska czekała na taki teleskop tyle lat?
Starania o duży teleskop zaczęły się już w latach 50. XX wieku. W 1968 r. zamówiono w Niemczech instrument o średnicy 2 metrów dla obserwatorium pod Belskiem, ale w 1970 r. kontrakt zerwano, a dotacja nie wpłynęła. Dopiero grant ERC Synergy pozwolił doprowadzić sprawę do końca. Budowa kosztowała ok. 15 mln euro.
Teleskop wykonała austriacka firma ASA Astrosysteme GmbH, która nazwała to zlecenie największym w swojej historii. Dyrektor CAMK PAN prof. Rafał Moderski powiedział: „Po wielu latach w końcu spełniło się marzenie kilku pokoleń polskich astronomów”.
Co dalej z obserwatorium?
Cerro Murphy ma już za sobą projekt Araucaria, który pozwolił bardzo precyzyjnie wyznaczać odległości do pobliskich galaktyk. Teraz możliwości mają rosnąć. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspiera nie tylko budowę i utrzymanie obserwatorium, ale też zakup kamery optycznej i spektrografu wysokiej rozdzielczości, czyli przyrządu rozkładającego światło gwiazd na barwy.
Aplikacje warte uwagi
Wybierz właściwe pola, dodaj je i trafiaj w cel. Łatwa do nauczenia, trudna do opanowania. Za darmo, dla każdego wieku.
Rozmawiaj z partnerem AI; każde zdanie wraca poprawione i wyjaśnione w Twoim języku. 9 języków, od A1 do C2.
Otwieraj komunikaty EDIFACT i X12, każdy segment objaśniony, konwersja do JSON/XML, eksport PDF i Excel. Działa lokalnie, bez wysyłania.
Wybierz dla kogo, okazję i osobowość. Wyszukiwarka czyta opisy produktów lokalnych sklepów i układa to, co pasuje. Za darmo, bez rejestracji.
Więcej z tego dnia
Zobacz wszystkie →
GPT-6.2 w ogniu krytyki: użytkownicy narzekają na lenistwo modelu

Tryb AI Google z tymczasowymi wątkami: wyszukiwanie bez śladu

Arcom: YouTuberzy muszą dać równy czas wszystkim kandydatom w 2027

Most Krymski: Ukraina kierowała pociskami bez Starlinka
Więcej w kategorii: Nauka
Zobacz wszystkie →
Wielkie Kanion: dlaczego brakuje miliarda lat skał? Nowa teoria

Centra danych w USA: 403 obiekty zużyły 1,8% prądu i 28 mln ton CO2

MarinaTex: torebka z odpadów rybnych i alg, która znika w tygodnie
