Osegi
Nauka·1 min czytania

Teleskop Cerro Murphy w Chile: pierwsze światło polskiego 2,5 m

Polscy astronomowie po raz pierwszy skierowali nowy teleskop o średnicy 2,5 metra na niebo nad Atakamą. Na taki instrument czekali od lat 50. XX wieku.

A large observatory dome on a mountaintop in Chile's Atacama Desert under a starry night sky.
Zdjęcie: Benchmark.pl

Polska ma wreszcie duży teleskop optyczny. Na początku listopada zespół astronomów po raz pierwszy skierował w niebo nad chilijską pustynią Atakama instrument o średnicy 2,5 metra. To tzw. pierwsze światło, czyli pierwsze obrazy zarejestrowane przez nowe urządzenie.

Teleskop stanął w Obserwatorium Cerro Murphy, które prowadzi Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN (CAMK PAN). Zespołem kieruje prof. Grzegorz Pietrzyński. Jest to największy teleskop optyczny, jakim dysponuje dziś Polska. Oficjalne uruchomienie zaplanowano na kwiecień 2027 r., a na razie astronomowie prowadzą intensywne testy.

Jedną z pierwszych sfotografowanych rzeczy była galaktyka NGC 300 w gwiazdozbiorze Rzeźbiarza, oddalona od nas o około 6,5 mln lat świetlnych.

Dlaczego Polska czekała na taki teleskop tyle lat?

Starania o duży teleskop zaczęły się już w latach 50. XX wieku. W 1968 r. zamówiono w Niemczech instrument o średnicy 2 metrów dla obserwatorium pod Belskiem, ale w 1970 r. kontrakt zerwano, a dotacja nie wpłynęła. Dopiero grant ERC Synergy pozwolił doprowadzić sprawę do końca. Budowa kosztowała ok. 15 mln euro.

Teleskop wykonała austriacka firma ASA Astrosysteme GmbH, która nazwała to zlecenie największym w swojej historii. Dyrektor CAMK PAN prof. Rafał Moderski powiedział: „Po wielu latach w końcu spełniło się marzenie kilku pokoleń polskich astronomów”.

Co dalej z obserwatorium?

Cerro Murphy ma już za sobą projekt Araucaria, który pozwolił bardzo precyzyjnie wyznaczać odległości do pobliskich galaktyk. Teraz możliwości mają rosnąć. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspiera nie tylko budowę i utrzymanie obserwatorium, ale też zakup kamery optycznej i spektrografu wysokiej rozdzielczości, czyli przyrządu rozkładającego światło gwiazd na barwy.

Aplikacje warte uwagi

SUMO: łamigłówka liczbowa

Wybierz właściwe pola, dodaj je i trafiaj w cel. Łatwa do nauczenia, trudna do opanowania. Za darmo, dla każdego wieku.

Tagi:telescopepolandchileatacamaastronomycerro murphy

Więcej z tego dnia

Zobacz wszystkie →

Więcej w kategorii: Nauka

Zobacz wszystkie →