Rolls-Royce Lenina zatrzymany przez moskiewskiego gangstera w 1919

W mroźny dzień Trzech Króli 1919 roku Lenin padł ofiarą napadu w Moskwie. Przywódca bolszewików jechał z Kremla do chorej żony, Nadieżdy Krupskiej, czarnym Rolls-Royce'em. Towarzyszyli mu siostra Maria oraz ochroniarz Iwan Czabanow. Na bocznej drodze zatrzymała ich grupa mężczyzn w mundurach, udająca punkt kontrolny.

Czabanow nabrał podejrzeń, jednak Lenin uznał, że trzeba się podporządkować poleceniom jak każdy inny towarzysz. Gdy opuścił szybę, zobaczył około trzydziestoletniego mężczyznę z okrutnym uśmiechem. Na słowa „Jestem Lenin” usłyszał w odpowiedzi: „A co z tego?”. Mężczyzna przedstawił się jako „Portmonetka” i oznajmił, że po zmroku rządzi w mieście.

Gangster, który nie wiedział, kogo zatrzymał

Przydomek nosił Jakow Kuznecow, w eseju Witalija Szentalinskiego występujący pod nazwiskiem Koszelkow. Miał 29 lat, doświadczenie syberyjskich zesłań i co najmniej dziesięć wyroków. Nie wiedział, kim jest Lenin. Interesował go tylko dobry samochód do kolejnego napadu.

Bandyci kazali pasażerom wysiąść i zabrali im kilka dokumentów oraz pistolet marki Browning należący do ochroniarza. Następnie zostawili ich na ulicy w śnieżycy. Według Marka Galeottiego, autora książki „Vory: prawo przestępstwa”, w 1918 roku liczba napadów i zabójstw w Rosji była dziesięć do piętnastu razy większa niż przed wojną.

Kuznecow nie był jednak głupi. Gdy jego ludzie przejrzeli skradzione papiery, zorientowali się, kogo zatrzymali. Zamiast oddać łup, zawrócili. Według Galeottiego chcieli wziąć Lenina jako zakładnika i zażądać okupu. Plan się nie powiódł: Czabanow przewidział ten ruch i odprowadził przywódcę z głównej drogi, ukrywając go wraz z Marią.

Anegdota o kruchości historii

Epizod opisał w 2006 roku Szentalinski, a przypomniał Galeotti. Choć to niewiele więcej niż anegdota, pokazuje, jak blisko przestępczość bywała biegu wielkich wydarzeń. Lenin, który w 1921 roku kazał zamontować narty w modelu 40/50 Silver Ghost, miał wówczas w swojej rezydencji w Gorkach dziewięć Rolls-Royce'ów.