Kosmos11 lis 2026, 14:12 UTC·2 min czytania

PROMISE: nuklearny łazik NASA zbada lód na biegunie Księżyca

NASA opisała PROMISE, sześciokołowy łazik z napędem jądrowym, zbudowany z części zapasowych misji marsjańskich. Od końca 2028 roku ma wiercić na biegunie południowym Księżyca.

Six-wheeled nuclear-powered lunar rover drilling into the surface near the Moon's south pole. — Zdjęcie: 01net.com

NASA potwierdziła misję PROMISE: sześciokołowy łazik z zasilaniem jądrowym ma od końca 2028 roku wiercić w gruncie na biegunie południowymKsiężyca. Agencja przedstawiła szczegóły 7 listopada w Centrum Kosmicznym im. Kennedy'ego. Misja ma trwać osiemnaście miesięcy.

Łazik z marsjańskich zapasów

Pojazd powstanie w Jet Propulsion Laboratory z zapasowych części lotnych i modeli testowych łazików Curiosity i Perseverance. Nazwa to skrót od „rover polaire d'observation, de cartographie et d'exploration in situ”, czyli łazika do obserwacji, kartowania i badań na miejscu. Na pokładzie znajdą się spektrometry, kamery, czujniki temperatury i promieniowania, wiertło sięgające metra w głąb regolitu oraz utwardzony komputer pokładowy do autonomicznej nawigacji.

NASA nie podała modelu generatora. Punkt odniesienia dają urządzenia z Curiosity i Perseverance: 4,8 kg dwutlenku plutonu-238 daje tam około 110 W mocy elektrycznej na starcie, przez co najmniej czternaście lat. Nadmiar ciepła utrzymuje właściwą temperaturę instrumentów. To bardziej bateria atomowa niż reaktor: bez reakcji łańcuchowej i bez części ruchomych, więc prąd płynie także w czasie nocy księżycowej, która na biegunie trwa czternaście ziemskich dni. Łazik dostarczy na miejsce lądownik Mark 1 firmy Blue Origin, w kontrakcie wartym 94 mln dolarów, z opcją premii do 140 mln.

Lekcja po VIPER

Wybór napędu odpowiada na los VIPER-a, który miał mapować lód wodny, ale korzystał z paneli słonecznych i baterii, niezdolnych do pracy z dala od oświetlonych miejsc. NASA anulowała tę misję 17 lipca 2024 roku po wydaniu około 450 mln dolarów, a we wrześniu 2025 roku wznowiła ją z Blue Origin, z lądowaniem celowanym na 2027 rok. Plan VIPER-a obejmował około stu dni ziemskich, PROMISE ma działać osiemnaście miesięcy, także w nocy.

Ogłoszenie wpisuje się w serię kontraktów programu Moon Base, który zakłada działającą bazę około 2032 roku. Osiem firm, w tym SpaceX i Blue Origin, podzieli między siebie do 10 mld dolarów na dostawy księżycowe w ciągu dekady, a 1,3 mld dolarów zamówień na starty już rozdzielono. Szef agencji ujął metodę słowami, że Księżyc buduje się „misja po misji”.

Europejski lądownik Argonaut agencji ESA nie poleci przed 2030 rokiem na rakiecie Ariane 64. Najpierw przetestuje technologie przetrwania nocy księżycowej, a docelowo otrzyma własne źródło radioizotopowe. Mapa lodu wodnego z PROMISE wpłynie więc na wybór lokalizacji bazy. Woda to tlen i paliwo, których nie trzeba wynosić z Ziemi.