Startupy10 lis 2026, 08:07 UTC·2 min czytania

Calogena z 40 mln euro unijnego wsparcia na jądrowe ciepło miejskie

Francuski startup Calogena ogłosił 40 mln euro wsparcia z UE na pierwszy komercyjny reaktor CAL30 w Pierrelatte, który ma zasilać miejskie sieci ciepłownicze.

Illustration of a small modular nuclear reactor in a water pool supplying hot water to a city heating network. — Zdjęcie: FRENCHWEB.FR

Francuska spółka Calogena chce ogrzewać miasta za pomocą małych reaktorów jądrowych. 5 listopada firma poinformowała o 40 mln euro wsparcia z Unii Europejskiej na ewentualną budowę pierwszej komercyjnej instalacji w Pierrelatte w departamencie Drôme.

Reaktor, który produkuje tylko ciepło

CAL30 to jądrowa ciepłownia, a nie elektrownia. Rozszczepienie uranu podgrzewa wodę kierowaną do sieci ciepłowniczej, a urządzenie nie wytwarza prądu. Moc wynosi 30 megawatów cieplnych. Paliwem jest nisko wzbogacony uran w postaci pastylek umieszczonych w metalowych prętach.

Reaktor zanurzony jest w basenie z wodą, która współtworzy chłodzenie. Według Calogena woda w obiegu reaktora krąży dzięki konwekcji naturalnej, bez pomp. Ciepło trafia przez wymienniki do obiegu pośredniego, a dopiero potem do sieci miejskiej. Woda z reaktora nie dociera więc do mieszkań. CAL30 należy do kategorii SMR, czyli małych reaktorów modułowych, których elementy powstają w fabryce i są montowane na miejscu. Mimo prostszej konstrukcji projekt musi wykazać bezpieczeństwo przed właściwym organem dozoru.

Spółka Gorgé i tło polityczne

Calogena powstała w 2021 roku i jest spółką zależną grupy przemysłowej Gorgé, która finansuje projekt i wnosi doświadczenie w industrializacji. Przy podwyższeniu kapitału ogłoszonym w kwietniu 2026 roku Gorgé zachowała pozycję większościowego akcjonariusza, a do spółki dołączyli Snef, Banque des Territoires oraz fundusz Deep Tech 2030 zarządzany przez Bpifrance. Prace nad CAL30 wpisują się w francuski program wsparcia małych reaktorów w ramach France 2030. Według Komisji Europejskiej około dwóch trzecich energii na ogrzewanie i chłodzenie w UE pochodziło w 2025 roku z paliw kopalnych.

Dwa wyzwania: cena i sprzedaż

Cena reaktora nie wyczerpuje kosztów. Dochodzą prace na miejscu, przyłączenie do sieci, dodatkowe urządzenia, odsetki przed pierwszymi przychodami, eksploatacja, paliwo i likwidacja. Gminy będą więc porównywać koszt ciepła dostarczonego do sieci, a nie sam koszt reaktora, i zestawiać go z geotermią, biomasą czy ciepłem odpadowym. Unijne wsparcie zmniejszy kwotę do sfinansowania, ale jego wpływ na cenę zależy od budżetu całości i warunków pozostałego finansowania.

Drugą kwestią jest sezonowość: miasto zużywa dużo ciepła zimą, a mało latem. Gdy sprzedaż spada, stałe koszty roczne, takie jak spłata inwestycji, rozkładają się na mniej megawatogodzin. Dlatego cena zależeć będzie od sprzedanych wolumenów.