Beta Pictoris'teki 'kedi kuyruğu' Plüton boyutunda bir çarpışmadan doğdu

Beta Pictoris yıldızının etrafındaki toz diskinde görülen ve “kedi kuyruğu” adı verilen yapı, büyük olasılıkla Plüton boyutunda iki gök cisminin çarpışması sonucu oluştu. “The Astrophysical Journal Letters” dergisinde yayımlanan yeni çalışma, Hubble ve James Webb uzay teleskoplarının gözlemlerini birleştirerek bu sonuca ulaştı.

2024'te keşfedilen yapı

Kuyruk, yalnızca Güney Yarımküre'den görülebilen Ressam (Pictor) takımyıldızında yer alıyor. Dünya'ya 63 ışık yılı uzaklıktaki genç yıldızın diskinden dışarı uzanıyor. Burada yalnızca birkaç milyon yıldır var olan bir gezegen sistemi oluşmaya devam ediyor. Disk 1983'te IRAS kızılötesi uydusuyla fark edildi, 1984'te Şili'deki Las Campanas Gözlemevi'nden görüntülendi ve görüntülenen ilk çevreyıldız diski oldu.

Kedi kuyruğunu 2024'te James Webb, o zamana dek ulaşılmamış ayrıntı düzeyiyle ortaya çıkardı. Araştırmacılar o dönemde yapının bir çarpışmanın ürünü olabileceğini öne sürmüştü. Yeni çalışmanın yazarları arasında Madrid Astrobiyoloji Merkezi'nden Isabel Rebollido ve NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden Christopher Stark gibi 2024 çalışmasının isimleri de var.

Karbon zengini, gözenekli toz

Gökbilimciler yapının konumunu ve yapısını netleştirmek için yeni Hubble görüntülerini 14 yıl öncesine uzanan eski gözlemlerle birleştirdi. Sonuçlar çarpışma hipotezini doğruluyor. Toz, görünür ışığı soğuran, karbon bakımından zengin organik maddeden neredeyse tamamen oluşuyor. Bu nedenle çok karanlık ve şimdiye kadar yalnızca Webb'in kızılötesi gözü tarafından yakalanabilmişti; şimdi Hubble da görünür ışıkta gözlemledi.

Taneciklerin boyutu mikron mertebesinde ve çok gözenekli. Yapı yaklaşık bin astronomik birim, yani yaklaşık 150 milyar kilometre boyunca uzanıyor olabilir. Çalışmaya eşlik eden açıklamaya göre bu, uç uca dizilmiş yaklaşık 200 trilyon kediye denk geliyor. Arizona Üniversitesi Steward Gözlemevi'nden ortak yazar Kevin Wagner'e göre çarpışma hızları o kadar yüksekti ki karbon taneleri buharlaştı, soğurken yeniden yoğunlaştı ve bu yüzden gözenekli bir yapı kazandı.

Bulgular Güneş Sistemi'ni anlamak açısından da önem taşıyor: Benzer çarpışmalar, Dünya ve diğer gezegenler kesin biçimlerini almadan önce bizim sistemimizde de yaşanmış olabilir.