AT 2016blu: 113 günde bir parlayan sahte süpernova

"15 yıldır gökbilimciler bu yıldızın düzenli olarak çok parlayıp sonra sönmesini izliyor" diyor Virginia Üniversitesi'nden Mojgan Aghakhanloo.

AT 2016blu neden süpernova gibi parlıyor?

AT 2016blu, "parlak mavi değişen" (LBV) denen bir yıldız türü. Bunlar evrenin en kütleli ve en parlak yıldızları arasında, çok kararsızlar ve dış katmanlarını arada bir uzaya fırlatıyorlar. Ancak süpernova taklidi yapmak normal davranışları değil. Ekip, patlama sırasında alınmış X-ışını verisine ihtiyaç duydu ve Chandra'yı Mart 2026'da bir parlamaya denk getirdi. Gözlemevi, yeni bir sahte süpernova patlamasıyla aynı anda güçlü bir X-ışını sağanağı yakaladı. Chandra'nın 2001 ve 2002'deki rastlantısal bakışlarında olağandışı bir şey görülmemişti.

Ekibe göre kompakt cisim, yıldızın çevresinde 113 günlük eliptik bir yörüngede dolanıyor. Yıldıza en yakın noktaya geldiğinde kütleçekimi malzemeyi söküp alıyor. Bu malzeme cismin etrafında çok hızlı dönen, kızgın bir birikim diskine dönüşüp X-ışını yayıyor. X-ışınları, yıldızın yıllar önce fırlattığı yoğun gaz bulutunu ısıtıyor ve bulut görünür ışıkta parlıyor. Arizona Üniversitesi'nden Nathan Smith'in sözleriyle: "Sistemi çevreleyen yoğun gaz X-ışınlarıyla ısınıyor, sonra optik dalga boyunda parlıyor."

Hesaplara göre kompakt cisim yılda en az 440 milyar trilyon pound madde çekiyor, belki de bunun yüz katını. Bu, Güneş'in kütlesinin milyonda 800'ü kadar. Yıldızın kendisi ise en az 33 Güneş kütlesinde. Yine de bu hız, bir nötron yıldızının güvenle alabileceği üst sınır olan Eddington sınırının üzerinde.

Ultra parlak X-ışını kaynaklarıyla bağlantısı var mı?

AT 2016blu, gizemini koruyan ultra parlak X-ışını kaynakları (ULX) sınıfına girecek kadar parlak. Yine de erken konuşmak zor. Benzer X-ışını yayan tek diğer sahte süpernova SN 2010da ve onun eşi kompakt cisim değil, kırmızı bir süperdev. Çalışma 9 Kasım'da The Astrophysical Journal'da yayımlandı.