Nauka7 lis 2026, 09:36 UTC·2 min czytania

Skóra kozy z Granady sprzed 7200 lat zachowała prastare DNA

Fragment skóry z jaskini w Albuñol w Hiszpanii, liczący ok. 7200 lat, dostarczył jądrowego DNA neolitycznej kozy domowej – po raz pierwszy na Półwyspie Iberyjskim.

Fragment of ancient goat leather with four holes, found in a dry cave in Albuñol, southern Spain. — Zdjęcie: xataka.com

Międzynarodowy zespół naukowców wydatował metodą radiowęglową fragment koziej skóry znaleziony w jaskini Cueva de los Murciélagos w Albuñol w prowincji Grenada. Skóra ma od 7246 do 7008 lat kalibrowanych przed teraźniejszością (za punkt odniesienia przyjęto rok 1950). Badaniami kierowały University College Dublin i Uniwersytet w Alcalá.

Wyprawiona skóra zachowała włosie z jednej strony i ślady garbowania z drugiej, a do tego ma cztery otwory. Prawdopodobnie była częścią wyposażenia grobowego, być może okryciem ciała lub elementem odzieży. W XIX wieku górnicy poszukujący galeny zamurowali ją między kamieniami. Badacze uważają, że oba znalezione fragmenty pochodzą zapewne od jednego zwierzęcia. Odzyskano też fragmenty ludzkiego DNA, co pasuje do tego, że ktoś skórę dotykał lub nosił, oraz DNA psowatego, prawdopodobnie późniejsze.

Dlaczego to ważne

Według zespołu to pierwszy przypadek uzyskania jądrowego DNA kóz domowych na Półwyspie Iberyjskim. To także jeden z najstarszych genomów z materiału organicznego pochodzących spoza regionów bardzo zimnych lub wysokogórskich. Dotąd podobne przypadki znano z lodu, np. skóra Ötziego czy getry z koziej skóry z Alp. W ciepłym klimacie tak stare DNA przetrwa rzadko.

Jaskinia leży około siedmiu kilometrów od Morza Śródziemnego, na wysokości 450 metrów. Jej warunki mikroklimatyczne pozwoliły, by przez wysuszenie przetrwały materiały organiczne, które zwykle nie dożywają naszych czasów. Znaleziono tu najstarsze wyroby koszykarskie południowej Europy oraz pierwsze dowody łucznictwa z wczesnego neolitu – cięciwy sprzed około 7000 lat. Jaskinię użytkowano jako cmentarzysko w pięciu fazach: od mezolitu, ok. 9500 lat temu, po epokę brązu, ok. 3900–3700 lat temu.

Koza bez afrykańskich przodków

Analiza genetyczna wskazuje na samicę kozy domowej (Capra hircus). Kozy udomowiono w Żyznym Półksiężycu, a najstarszy dowód ich hodowli na południu Półwyspu Iberyjskiego sięga 7500 lat i wiąże się z pierwszymi rolnikami i pasterzami. Koza z Albuñol nie miała afrykańskiego pochodzenia, co sugeruje, że ta domieszka pojawiła się później. Wśród porównywanych ras najbliższa była bermeya, ale uwzględniono tylko cztery rasy hiszpańskie, a próbka jest skąpa.