Osegi
Nauka·2 min czytania

Ciemny układ okresowy: nowy pomysł na to, czym jest ciemna materia

Ciemnej materii jest pięć razy więcej niż zwykłej. Zespół z USA i Kanady uważa, że ta proporcja zdradza istnienie całego ciemnego układu okresowego, a nawet ciemnych gwiazd.

Illustration of a galaxy cluster with a faint web of invisible dark matter around it, shown as glowing blue filaments.
Zdjęcie: xataka.com

Ciemnej materii jest we Wszechświecie około pięć razy więcej niż zwykłej. Zespół naukowców ze Stanów Zjednoczonych i Kanady uważa, że to zbyt skromna różnica, by chodziło o jedną, zupełnie obcą cząstkę. Proponuje coś innego: ciemny układ okresowy pierwiastków.

Ciemną materię poznajemy po skutkach. Galaktyki obracają się szybciej, niż pozwala na to widzialna materia, a światło wokół nich zakrzywia się mocniej, niż wynikałoby z obliczeń. Coś musi tak działać grawitacją, ale nie wiemy co. Większość hipotez wskazuje na nieznaną cząstkę, na przykład WIMP-y albo aksjony.

Autorzy nowej pracy, która nie przeszła jeszcze recenzji naukowej, argumentują tak: gdyby ciemna materia składała się z cząstek radykalnie odmiennych od naszych, stosunek ilości obu rodzajów materii też powinien być radykalnie inny. Pięć do jednego to jakby rzucić milionościenną kostką i dostać liczbę od 1 do 6.

Jak miałby wyglądać ciemny układ okresowy?

Naukowcy proponują cząstki analogiczne do zwykłych, ale nieco inne. W naszej materii stabilne są proton i elektron, a neutron poza jądrem się rozpada. W ciemnej wersji bardzo stabilny byłby neutron, a ciemne neutrony ważyłyby pięć razy więcej niż zwykłe protony. Jeśli liczba ciemnych neutronów i zwykłych protonów jest zbliżona, masa ciemnej materii wychodzi pięciokrotnie większa.

Z takich cząstek da się zbudować atomy. Ciemny wodór byłby bardzo niestabilny, bo proton przechwyciłby elektron i zamienił się w neutron. Deuter byłby za to stabilny. Według obliczeń mogłyby powstać ciemne wersje helu, litu, berylu, boru, a nawet węgla. Tworzyłyby się też gwiazdy, tyle że nasze teleskopy nie zobaczyłyby ich blasku.

Czy da się to sprawdzić?

Tak, szukając ciemnych oscylacji akustycznych (DAO). To odpowiedniki oscylacji akustycznych barionów (BAO), czyli zamrożonych śladów fal, które przebiegały przez gęstą plazmę materii i światła we wczesnym Wszechświecie. Jeśli ciemna materia ma własne fale, powinny zostać po nich charakterystyczne wzorce w rozmieszczeniu niewidzialnej materii. Można ich szukać za pomocą soczewkowania grawitacyjnego i innych metod mapowania Wszechświata.

Na razie to dość osobliwa hipoteza. Ale zagadki ciemnej materii raczej nie ustąpią, jeśli nie wyjdziemy poza utarte schematy.

Aplikacje warte uwagi

SUMO: łamigłówka liczbowa

Wybierz właściwe pola, dodaj je i trafiaj w cel. Łatwa do nauczenia, trudna do opanowania. Za darmo, dla każdego wieku.

Tagi:dark matterdark periodic tabledark neutronscosmologydark acoustic oscillations

Więcej z tego dnia

Zobacz wszystkie →

Więcej w kategorii: Nauka

Zobacz wszystkie →