NGC 1850 BH1 kara delik değil, içinde iki sıradan yıldız var

Astronomlar sisteme 2021'de dikkat etti. Yıldızlardan biri yaklaşık 5 günlük bir periyotla dönüyor, radyal hızı (bize doğru ya da bizden uzağa hareketi) saniyede yüzlerce kilometre değişiyordu. Görünmeyen eşin kütlesi yaklaşık 11 Güneş kütlesi, görünen yıldızın kütlesi ise yaklaşık 5 Güneş kütlesi olarak hesaplanmıştı. Bu, madde yutmadığı için ışık vermeyen uyuyan bir kara delikle uyumluydu. Yine de herkes ikna olmamıştı. Sonraki çalışmalar, görünen yıldızın maddesinin büyük bölümünü eşine aktarmış olabileceğini, görünmeyen eşin kara delik olmak zorunda olmadığını öne sürdü.

İki yıldızın ışığı nasıl ayrıldı?

İş, Avrupa Güney Gözlemevi'ne ait VLT teleskobundaki FLAMES cihazıyla yapılan gözlemlerle çözüldü. Liverpool John Moores Üniversitesi'nden Rhys Seeburger'in ekibi, daha kısa dalga boylarını da kapsayan daha net tayflar topladı ve tayf ayrıştırma (spectral disentangling) tekniğini kullandı. Birbirine çok yakın iki yıldızın ışığı teleskoba tek karışım olarak ulaşır. Ama her yıldız kendi tayf çizgilerini bırakır. Yörüngenin farklı anlarında alınmış çok sayıda gözlem birleştirilince, üst üste binen sinyaller ayrılıp iki yıldızın ayrı tayfı elde edilebilir.

Sonuçta iki parlak bileşen ortaya çıktı. Biri daha soğuk, şişmiş ve zarfının önemli bir bölümünü kaybetmiş durumda. Kütlesi yaklaşık 1,7 Güneş kütlesi. Diğeri daha sıcak, daha kütleli ve çok hızlı dönüyor. Eksen eğimine bağlı dönüş hızı yaklaşık 275 km/s. Kütlesi yaklaşık 5,2 Güneş kütlesi, ancak belirsizlik büyük, 2,6 Güneş kütlesi. Bu hızlı dönüş, eşinden madde çekmenin izi olabilir.

Sonuçlar, makalelerin dergilerde yayımlanmadan önce paylaşıldığı arXiv'de yayımlandı. Yazarlar, NGC 1850 BH1'in kara deliği başarıyla taklit eden bir başka çift yıldız sistemi olduğunu belirtiyor.

Bu önemli, çünkü modeller Samanyolu'nda çift sistemlerde yaklaşık 100 bin uyuyan kara delik olabileceğini öngörüyor. Onaylananların sayısı ise bir avuç. Yanlış sınıflandırılan her sistem hesabı bozuyor.