Osegi
Bilim·2 dk okuma

Curiosity Mars'ta sıvı benzeri ince su filmlerine dair ipuçları buldu

Curiosity'nin 13 yıllık verisi, Mars havasının her bahar ve yaz değiştiğini gösteriyor. En iyi açıklama Gale Krateri'ndeki ince su filmleri.

NASA's Curiosity rover on the rocky, dusty surface of Gale crater on Mars under a pale orange sky.
Görsel: Gizmodo

NASA'nın Curiosity gezgini Gale Krateri'ni neredeyse 15 yıldır geziyor. Yeni bir analiz, bu kraterde bugün de su bulunabileceğini söylüyor. Üstelik bildiğimiz gibi değil: gözle görülemeyecek kadar ince, sıvıya benzeyen filmler halinde.

Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan çalışma, Curiosity'nin 2012 ile 2025 arasında Gale Krateri'nde topladığı atmosferik karbondioksit (CO2) verilerine dayanıyor. Araştırmacılara göre bu, Mars atmosferindeki CO2'nin izotop bileşimine dair ilk uzun soluklu kayıt. İzotop, aynı elementin kütlesi biraz farklı türleri demek. Oranları, gezegenin neresinde su olabileceğine dair ipucu verir. Ölçümleri gezginin SAM (Sample Analysis at Mars) cihaz takımı yaptı.

Ekip hem mevsimsel değişimlere hem de gündüz ile gece arasındaki farklara baktı. Gündüz ve gece arasında anlamlı bir fark çıkmadı. Ama ilkbahar ve yaz aylarında oksijen-18 izotopunun payı artıyordu.

Mars'ta su olduğu nasıl anlaşıldı?

Araştırmacılar bilgisayar modelleriyle birkaç olası açıklamayı denedi. Gözlenen oksijen-18 değişimini yalnızca biri üretebildi: atmosferdeki CO2'nin, Gale Krateri bölgesinde yüzeydeki ya da yer altında toprak tanelerine tutunmuş, sıvıya benzeyen çok ince su filmleriyle oksijen izotopu alışverişi yapması. Çalışmanın baş yazarı, NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nde izotop jeokimyacısı olan Heather Franz, “CO2 ile su arasındaki oksijen izotopu değişimi, modellerimizin atmosferde görülen oksijen-18 zenginleşmesini üretebilen tek açıklaması” diyor.

Bu dolaylı bir kanıt. Söz konusu su, Mars yılının en sıcak döneminde atmosferdeki CO2 ile etkileşebiliyor. Yani kutup buzullarındaki ya da yer altı rezervlerindeki gibi buz kristallerine hapsolmuş değil. Filmler birkaç molekül kalınlığına kadar çıkabilir, değişim ise tek tek su molekülleri arasında da olabilir.

Sırada ne var?

Franz sonucun sürpriz olduğunu söylüyor: “Görevin başında bu ölçümleri yapmaya başladığımızda kimse bunu beklemiyordu.” Bu tür ölçümlerin Mars'ta ilk kez, Curiosity'nin uzun süreli çalışması sayesinde mümkün olduğunu da ekliyor.

Ekip, gelecekteki görevlerin gezegenin başka bölgelerinde benzer veriler toplamasını umuyor. Böylece CO2 ile su arasındaki bu alışverişin ne kadar yaygın olduğu anlaşılabilir. Franz'a göre bu da Mars'ın diğer bölgelerindeki yer altı suyunun bileşimine ışık tutacak.

Göz atmaya değer uygulamalar

SUMO: sayı bulmacası

Doğru kareleri seçin, toplayın, hedefe ulaşın. Öğrenmesi kolay, ustalaşması zor. Ücretsiz, her yaşa uygun.

Dialo: konuşarak dil öğrenin

Yapay zekâ sohbet partneriyle konuşun; her cümleniz düzeltilip kendi dilinizde açıklanarak geri gelsin. 9 dil, A1'den C2'ye.

Etiketler:marscuriosity rovernasagale craterwater on marscarbon dioxide

Aynı günden diğer haberler

Tümünü gör →

Daha fazla: Bilim

Tümünü gör →