Bill Gates, yapay zekâ için token vergisi önerdi: İşçiler korunmalı

Microsoft'un kurucu ortağı Bill Gates, yapay zekânın vergilendirilmesi çağrısını yineledi. The Observer'a konuşan Gates, “token vergisi” önerdi ve mevcut ticari teşviklerin insanların yerine makine koymayı ödüllendirdiğini savundu.

Gates'e göre sorun şurada: İşverenler çalıştırdıkları kişilerin maaşları üzerinden vergi ödüyor, ancak robot alımı vergiden düşülebiliyor. Bugün hâkim mantığı “robotu işe al, insanı işten çıkar ve arkana bakma” diye özetliyor. Sonuç olarak genel refah artsa bile kamu gelirlerinin düşebileceğini söylüyor.

Gates'in önerisi

Token vergisinden elde edilecek gelirle işsiz kalanlara yardımlar, gelecekteki eğitim harcamaları ve mesleki yeniden eğitim finanse edilebilir. Gates, yapay zekânın önce buluş ve ofis işlerindeki becerilerin yerini alacağını, insansı robotlar sayesinde ardından el işçiliği mesleklerine uzanacağını öngörüyor.

Milyarder ayrıca çok zenginlerin daha fazla vergi ödemesinden yana. The Observer'a göre Gates yaşamı boyunca yaklaşık 14 milyar dolar vergi ödedi ve 40 milyar dolar ödemeye razıydı. Yine de büyük servetlerin vergilendirilmesinin, birçok zengin ülkedeki kamu harcaması ile gelir arasındaki açığı kapatmayacağı uyarısını yapıyor. Acil tehditler arasında biyoterörizm ve siber saldırıları sayıyor; 2020'lerin sonunda ise yapay zekânın insan denetiminin dışına çıkma riskine dikkat çekiyor. ABD ile Çin'in iş birliği yapmasını isteyen Gates, bunu “insanlık için bir sınav” olarak niteliyor.

Neden önemli

Her şirket insanların yerine makine koyarak kazanıyorsa, yönetim mantığı açısından makul görünen bu tercih toplum için felaketle bitebilir. İlk işaretler görülüyor: Stanford'ın bir çalışması, yapay zekâya en fazla maruz kalan mesleklerde 22-25 yaş arası gençlerin istihdamının beklenenden %19 düşük olduğunu gösteriyor.

Microsoft'un kendi tablosu ise Gates'in söylemiyle çelişiyor. Şirket, ekonomik olarak en iyi dönemlerinden birinde olmasına rağmen ABD, Kanada, Hindistan ve Birleşik Krallık ofislerinde yaklaşık 60 bin çalışanın, yani iş gücünün %27'sinin fazla olabileceğini ima etti ve gönüllü ayrılık planı sundu. Nisanda ABD'de yaklaşık 8.750 uygun çalışan için gönüllü emeklilik programı başlatılmış, temmuzda ise yaklaşık 5.000 işten çıkarma duyurulmuştu. Aynı dönemde şirket, son mali çeyrekte sermaye yatırımlarına 41 milyar dolar ayırdı.