Ay'da patates: Oregon State simüle Ay toprağında yetiştirdi
Araştırmacılar sahte Ay toprağında patates yetiştirdi ve verim sıradan toprakla aynı düzeye çıktı. Sır, solucan gübresiydi.

Matt Damon'ın The Martian filminde Mars'ta patates yetiştirerek hayatta kalması işin en bilim kurgu kısmı gibi duruyordu. Ama belki de o kadar uçuk değilmiş. Bilim insanları benzer bir şeyi başardı, üstelik bu kez hedef Ay'dı. Gizli malzeme ise solucanlar.
Oregon State University'deki araştırmacılar, simüle edilmiş Ay toprağında patates yetiştirdi ve sıradan Dünya toprağındakine yakın verim aldı. NASA'nın finanse ettiği çalışma npj Microgravity dergisinde yayımlandı. Amaç, gelecekteki astronotların yiyeceklerini Dünya'dan gelen pahalı ikmal uçuşlarına tamamen bağlı kalmadan üretebilmesi.
Bir noktayı atlamamak lazım: Deneyler Dünya'da bir serada, Ay toprağını taklit etmek için hazırlanmış malzemelerle yapıldı. Yani Ay'dan getirilmiş numuneler kullanılmadı.
Ay toprağında patates nasıl yetişti?
Regolit adı verilen Ay toprağında organik madde ve temel besinler yok, üstelik zararlı olabilecek metaller bitkinin gelişimine engel olabiliyor. Araştırmacılar bu yüzden sahte Ay toprağını vermikompostla karıştırdı. Vermikompost, yer solucanlarının atıkları parçalamasıyla oluşan organik bir gübre.
Ekip, Ay'ın volkanik ovalarını ve yüksek bölgelerini temsil eden beş farklı toprak simülantını denedi. Simülantlardan biriyle yapılan deneylerde kompostsuz patatesler cılız kaldı ve kökleri düzgün gelişmedi. Yüzde 15 kompost eklemek durumu iyileştirdi, oranı yüzde 30'a çıkarmak ise normal Dünya toprağındakine denk büyüme ve verim sağladı.
Patateslerin besin özellikleri de büyük ölçüde benzer kaldı. Patateste doğal olarak bulunan toksinler olan glikoalkaloid düzeyleri belirgin biçimde artmadı. Yine de bazı yumrularda bazı metallerin oranı biraz daha yüksek çıktı.
Astronotlar Ay'da gerçekten patates yetiştirebilir mi?
Sonuçlar, Ay yüzeyinde kalıcı insan varlığını hedefleyen NASA'nın Artemis programı için ilgi çekici. Patates, yetiştirildiği alana göre bol kalori verdiği için uzay tarımında cazip. Astronotlar bitki atıklarını ve artık yiyecekleri kompostlayarak zamanla yenilenebilir bir yetiştirme ortamı oluşturabilir.
Ama yol uzun. Deneyde ek gübre de kullanıldı, gerçek Ay koşullarında ise düşük yerçekimi, radyasyon ve aşırı sıcaklıklar var. Gerçek regolit de simülantlardan farklı etki edebilir. Araştırmacılar şimdi zorlu koşullara en uygun çeşitleri bulmak için 10 patates çeşidini inceliyor.
Göz atmaya değer uygulamalar
Doğru kareleri seçin, toplayın, hedefe ulaşın. Öğrenmesi kolay, ustalaşması zor. Ücretsiz, her yaşa uygun.
Yapay zekâ sohbet partneriyle konuşun; her cümleniz düzeltilip kendi dilinizde açıklanarak geri gelsin. 9 dil, A1'den C2'ye.
EDIFACT ve X12 mesajlarını açın, her segment açıklansın, JSON/XML'e çevirin, PDF ve Excel'e aktarın. Yerelde çalışır, yükleme yok.
Kime, hangi özel gün için ve nasıl bir karakter olduğunu seçin. Arama motoru yerel mağazaların ürün açıklamalarını okuyup uygun olanları sıralar. Ücretsiz, kayıt yok.
Aynı günden diğer haberler
Tümünü gör →
Supernova SN 2026ahvu zirveden önce yakalandı, bir bilmece de getirdi

Güney Kore sınavda telefonları çaldırmak için afet alarmını kullanıyor

UPI MDR ücreti 2027 eyalet seçimlerinden sonraya kalabilir



