Osegi
Bilim·1 dk okuma

Alçak Dünya yörüngesinde nükleer patlama uyduların %98'ini bitirir

Güney Atlantik'in 500 km üstündeki 1 megatonluk patlama simülasyonu, uyduların yaklaşık %98'inin bir haftada devre dışı kalacağını gösterdi. Yenileri de aynı radyasyona girerdi.

Illustration of a bright nuclear detonation above Earth with satellites orbiting nearby in low Earth orbit.
Görsel: zdnet.co.kr

Alçak Dünya yörüngesinde bir nükleer bomba patlarsa ne olur? Wisconsin-Madison Üniversitesi ve Princeton Üniversitesi'nden fizikçiler hesapladı: bir hafta içinde uyduların yaklaşık %98'i çalışmaz hale gelebilir.

Şu anda alçak yörüngede yaklaşık 17.776 uydu dolaşıyor ve sivil ile askerî altyapının önemli bir kısmını ayakta tutuyor. Araştırmacılar, çoklu çarpışma ve enkaz oluşumu modelini, radyoaktif fisyon ürünlerinin yayılımını hesaplayan yöntemle birleştirdi. Ardından Güney Atlantik üzerinde yaklaşık 500 km yükseklikte 1 megatonluk bir patlamayı simüle etti. Çalışma arXiv'de yayımlandı ve henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi.

Nükleer patlama uyduları neden devre dışı bırakır?

En büyük zararı patlamanın ilk anındaki X ışınları vermiyor. Araştırmacılara göre asıl sorun, fisyon ürünlerinden çıkan elektronlar. Bu elektronlar Dünya'nın manyetik alanında hapsolup yapay bir radyasyon kuşağı oluşturuyor ve oradan geçen uydular sürekli ışınlanıyor. Uyduların radyasyon dayanıklılığı üç kat artırılsa bile ekipmanların yaklaşık %97'si iki hafta içinde çalışmaz hale geliyor.

Yeni uydu fırlatmak çözüm olur mu?

Hayır. Yeni uydular da aynı kuşağa girer ve aynı hasarı alır. Üstelik manevra yeteneğini yitiren uydular çarpışma riskini artırıyor: model, patlamadan sonraki iki yılda yaklaşık 20 çarpışma öngörüyor ve bunların yaklaşık 19'u ilk yıla yığılıyor. Patlama olmasa beklenen sayı yaklaşık 1. Araştırmacılar, düşen uyduların atmosferdeki bazı metallerin yoğunluğunu belirgin biçimde artırabileceğini de belirtiyor. Bunun etkileri ayrıca değerlendirilmeli.

ABD 1962'de benzer bir deney yapmıştı. Starfish Prime adlı testte Pasifik üzerinde yaklaşık 400 km yükseklikte 1,4 megatonluk patlama gerçekleştirildi. Veriler 2006'da gizlilikten çıkarıldı. 1963'te ABD, Sovyetler Birliği ve diğer ülkeler Kısmi Nükleer Deneme Yasağı Anlaşması'nı imzaladı. Rusya ise 2024'te BM Güvenlik Konseyi'nin yörüngeye nükleer silah yerleştirmeyi yasaklayan kararını veto etti. Araştırmacılara göre bu, nükleer silahın yörünge altyapısına karşı kullanılabileceği endişesini artırdı.

Çalışmaya katılmayan Nottingham Üniversitesi'nden havacılık mühendisi Chantal Cappelletti, bunun toplumun anında çökmesi anlamına gelmeyeceğini ama hhafife aldığımız birçok hizmetin uzun süre aksayacağını söylüyor. Yörünge altyapısının onarımı da muhtemelen yıllar alacak.

Göz atmaya değer uygulamalar

SUMO: sayı bulmacası

Doğru kareleri seçin, toplayın, hedefe ulaşın. Öğrenmesi kolay, ustalaşması zor. Ücretsiz, her yaşa uygun.

Dialo: konuşarak dil öğrenin

Yapay zekâ sohbet partneriyle konuşun; her cümleniz düzeltilip kendi dilinizde açıklanarak geri gelsin. 9 dil, A1'den C2'ye.

Etiketler:satellitesnuclear explosionlow earth orbitstarfish primespace debrisarxiv

Aynı günden diğer haberler

Tümünü gör →

Daha fazla: Bilim

Tümünü gör →