Osegi
Nauka·1 min czytania

Pierwsze zdjęcie czarnej dziury M87* potwierdzone przez AI

Australijski zespół przeanalizował surowe dane Teleskopu Horyzontu Zdarzeń uczeniem maszynowym i dostał niemal ten sam pierścień, choć model nie wiedział, czego szukać.

The first image of a black hole, a bright orange ring of hot plasma around a dark central shadow in galaxy Messier 87.
Zdjęcie: اليوم السابع

Pierwsze w historii zdjęcie czarnej dziury od 2019 roku budziło pytania: czy świetlisty pierścień jest prawdziwy, czy to efekt obróbki danych? Teraz niezależny zespół z Australii odpowiada, że prawdziwy. Pierwsze zdjęcie czarnej dziury zostało potwierdzone drugą, odmienną metodą.

Badacze pod kierunkiem Samuela Lai z australijskiej agencji naukowej CSIRO ponownie przeanalizowali oryginalne dane Teleskopu Horyzontu Zdarzeń (EHT). Użyli uczenia maszynowego i narzędzia o nazwie GenDIReCT. Wynik to obraz niemal identyczny z tym opublikowanym w kwietniu 2019 roku, mimo że model nie znał oczekiwanego kształtu. Lai mówi, że to pierwsza naprawdę niezależna weryfikacja zdjęcia EHT. Przyrównał też zadanie do fotografowania pączka na powierzchni Księżyca z własnego podwórka.

Studium ukazało się w czasopiśmie Nature pod tytułem „Independent interferometer confirms the shadow of M87*”. Średnica pierścienia wyszła na około 42,2 mikrosekundy kątowej, z błędem 1,5 mikrosekundy. To zgadza się z wcześniejszymi szacunkami masy czarnej dziury.

Czym jest M87* i skąd wątpliwości?

M87* to supermasywna czarna dziura w centrum galaktyki Messier 87, około 55 milionów lat świetlnych od Ziemi. Jej masa to około 6,5 miliarda mas Słońca. Zdjęcie powstało dzięki sieci radioteleskopów na całym świecie, połączonych techniką VLBI tak, by działały jak jeden teleskop wielkości Ziemi.

Problem w tym, że odległości, pogoda w atmosferze i błędy sprzętu zniekształcają dane. Część późniejszych prac podważała dokładność ostatecznego obrazu. Australijczycy zamiast par teleskopów łączyli pomiary z trzech zestawów naraz, co ograniczyło wpływ błędów kalibracji.

Co to oznacza dla Einsteina?

Teoria względności z 1915 roku przewiduje czarne dziury i pierścień rozgrzanej plazmy wokół cienia w środku. Zdjęcie z 2019 roku zgadzało się z tym obrazem, a nowa analiza dodaje niezależne potwierdzenie. Laurent Loinard, dyrektor współpracy EHT, podkreśla, że takie weryfikacje są podstawą nauki, zwłaszcza przy odkryciach tej skali.

Badacze widzą też zastosowania poza astronomią: w obrazowaniu medycznym, mapowaniu trzęsień ziemi i analizie danych z czujników.

Aplikacje warte uwagi

SUMO: łamigłówka liczbowa

Wybierz właściwe pola, dodaj je i trafiaj w cel. Łatwa do nauczenia, trudna do opanowania. Za darmo, dla każdego wieku.

Tagi:black holem87event horizon telescopemachine learninggeneral relativitycsiro

Więcej z tego dnia

Zobacz wszystkie →

Więcej w kategorii: Nauka

Zobacz wszystkie →