Osegi
Nauka·2 min czytania

Akustyczna rura z Helsinek: ultradźwięki niosą wodę i iskry

Naukowcy z Helsinek zbudowali rurę bez ścianek. Pierścień 256 malutkich głośników ultradźwiękowych prowadzi wodę, proszek, gaz, a nawet iskrę elektryczną.

A thin stream of water floating horizontally in air inside a ring of small ultrasonic speakers in a laboratory.
Zdjęcie: CHIP Polska - Technologie mamy we krwi!

Strumień wody płynie poziomo w powietrzu. Nie ma rury, nie ma podpórki, a mimo to woda nie rozpryskuje się ani nie opada. Tak wygląda akustyczna rura opracowana na Uniwersytecie Helsińskim, w której ściany robi dźwięk.

Urządzenie powstało w laboratorium uniwersytetu, we współpracy z naukowcami z Hiszpanii i Stanów Zjednoczonych. Jego sercem jest pierścień złożony z 256 małych głośników ultradźwiękowych, każdy mniej więcej wielkości guzika od koszuli. Głośniki otaczają transportowaną substancję i emitują fale o częstotliwości około 40 kHz, czyli daleko powyżej tego, co słyszy ucho człowieka.

Jak działa rura z ultradźwięków?

Głośniki pracują w zsynchronizowany sposób i tworzą przestrzenne pole ciśnienia akustycznego. Fale dźwiękowe potrafią wywierać siłę na obiekty, a naukowcy od lat używają tego do lewitowania drobnych przedmiotów i kropel. Nowością jest stabilny kanał, który prowadzi nie jeden obiekt, lecz ciągły strumień materii. Pole otacza substancję obszarem podwyższonego ciśnienia, a gdy coś zbacza z trasy, siły akustyczne spychają to z powrotem do środka.

Zmiana sterowania głośnikami zmienia kształt kanału. Badacze przesunęli strumień wody w lewo i w prawo o około 16 milimetrów, nie tracąc ani kropli. Według publikacji w Proceedings of the National Academy of Sciences w ten sposób można też prowadzić drobny proszek krzemionkowy, mgłę i cięższe gazy, jak dwutlenek węgla i podtlenek azotu.

Najefektowniej wypadła iskra elektryczna. Bez ultradźwięków skakała chaotycznie, z nimi podążała ścieżką wyznaczoną przez fale. Zespół wykorzystał to do bezdotykowego łączenia krawędzi dwóch plastikowych elementów.

Do czego to się przyda i jakie są ograniczenia?

Autorzy widzą zastosowania w druku 3D, gdzie liczy się precyzyjne dozowanie drobnych ilości materiału, a także w przemyśle chemicznym, farmaceutycznym i medycynie. Substancje żrące, lepkie albo bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia sprawiają kłopot w zwykłych instalacjach. Tu materiał nie dotyka żadnej powierzchni, więc nic nie osadza się na ściankach.

Trzeba jednak ostudzić entuzjazm. Prototyp ma zaledwie 8 centymetrów długości i przenosi niewielkie ilości materiałów. Jest wrażliwy na ruchy powietrza, które zaburzają pole ultradźwiękowe, a każdy stan skupienia wymaga innej konfiguracji fal.

Aplikacje warte uwagi

SUMO: łamigłówka liczbowa

Wybierz właściwe pola, dodaj je i trafiaj w cel. Łatwa do nauczenia, trudna do opanowania. Za darmo, dla każdego wieku.

Tagi:ultrasoundacoustic pipeuniversity of helsinkipnas3d printing

Więcej z tego dnia

Zobacz wszystkie →

Więcej w kategorii: Nauka

Zobacz wszystkie →